Υπάρχει ο κόσμος αντικειμενικά, ή είναι μόνον μια παράσταση;

[TEUTAMOS]

Υπάρχει ο κόσμος αντικειμενικά, ή είναι μόνον μια παράσταση του υποκειμένου;
Για να προβούμε σε μια πλήρη φιλοσοφική ανάλυση του ως άνω διλήμματος είναι ανάγκη να ορίσουμε τις έννοιες του προς διερεύνηση διλήμματος. Η πρώτη έννοια – λέξη είναι το «υπάρχει»: υπάρχει κάτι σημαίνει ότι ένα πρόσωπο ή ένα πράγμα έχει υπόσταση, εξ αισθήσεως ή εκ παραστάσεως, σε ένα δεδομένο κόσμο μέσα σε άπειρους κόσμους που δυνητικά μπορεί να υπάρξει, ή μέσα σε ένα καθορισμένο κόσμο ένα πρόσωπο ή ένα πράγμα έχει μια ορισμένη ιδιότητα. Η συσχέτιση της ύπαρξης με τον κόσμο στον ορισμό αυτό δημιουργεί ενδεχομένως a priori προβλήματα, γιατί εγκλωβίζουμε την έννοια κόσμος σ’ αυτήν του υπάρχω. Αν υπάρχει κάτι, αυτό υπάρχει σε έναν κόσμο. Επομένως, στους άλλους κόσμους δεν υπάρχει. Ποιος, όμως, μας διαβεβαιώνει ότι υπάρχει στον έναν κόσμο (ενδεχομένως, στο δικό μας) και όχι (και) σε κάποιον άλλον ή (και) σε κάποιους άλλους ή και σε όλους τους άλλους πέρα από ή παράλληλα με τον έναν κόσμο (ενδεχομένως, τον δικό μας) που προαναφέραμε; Μια σκέψη είναι να πούμε ότι είναι ανάλογα με το υποκείμενο που σκέπτεται. Εγώ λ.χ. όταν λέγω ότι κάτι υπάρχει, αναφέρομαι στον γνωστό σε μένα κόσμο, στον οποίον και εγώ συμμετέχω. Η έννοια, συνεπώς, κόσμος δημιουργεί δυσκολίες, αν συσχετιστεί με την ύπαρξη. Πώς μπορούμε να το προσπελάσουμε αυτό το πρόβλημα; Ίσως αν φανταστούμε τον κόσμο / τους κόσμους ανεξάρτητα από την έννοια της ύπαρξης ως σημείου αναφοράς του κόσμου / των κόσμων. Ο κόσμος με την έννοια της πραγματικότητας είναι το καθετί που γίνεται αντιληπτό είτε ως αίσθηση είτε παράσταση. Καθετί, όμως, που γίνεται αντιληπτό με τις αισθήσεις, είναι ανάγκη να υπάρχει, για να γίνει ακριβώς αντιληπτό. Ποιο είναι αυτό τα καθετί και πού υπάρχει αυτό το καθετί; Στην Λογική χρησιμοποιούμε κάποιο δείκτη που δηλώνει την ύπαρξη, και συμβολίζεται με ένα ανάποδο Ε, είναι δηλαδή ένας υπαρκτικός ποσοδείκτης. Η πρόταση λ.χ. Μερικοί είναι έξυπνοι τυποποιείται ως ΕxF(x) και διαβάζεται ΄΄υπάρχουν x που έχουν την ιδιότητα F΄΄ που ισοδυναμεί με την πρόταση Υπάρχουν έξυπνοι (ή υπάρχει τουλάχιστον ένα άτομο που είναι έξυπνος). Ο υπαρκτικός, λοιπόν, ποσοδείκτης Ε διατρέχει το σύμπαν του λόγου για να βρει έστω ένα άτομο που να ικανοποιεί την ως άνω συνθήκη. Η Λογική δεν παίρνει θέση στο ζήτημα αν όλα όσα υπάρχουν (ή θεωρούμε ότι υπάρχουν) υπάρχουν πράγματι. Το ζήτημα αυτό το ανάγει σε ένα επίπεδο νοητικών κατασκευασμάτων αναπαριστάνοντας την νοητική διαδρομή της ίδιας της σκέψης. Μένει όμως το ερώτημα: όλα αυτά που φαίνεται να υπάρχουν είναι υπαρκτά ή είναι αποκυήματα του νου μας; Ο κοινός νους θεωρεί ότι όλα αυτά επειδή τα αντιλαμβανόμεθα με τις αισθήσεις μας είναι υπαρκτά, καθώς είμαστε βέβαιοι για την ύπαρξή τους την ίδια. Αλλά μερικές φορές παρουσιάζονται κάποιες ενδείξεις που μας δείχνουν ότι οι αισθήσεις μας μάς εξαπατούν. Ακούμε λ.χ. έναν ήχο και δεν ξέρουμε την πηγή του, ή βλέπουμε αλλιώς ένα αντικείμενο τη μέρα και αλλιώς τη νύχτα, ή αλλιώς όταν είμαστε χαρούμενοι και αλλιώς όταν είμαστε στεναχωρημένοι, επίσης αλλιώς τα βλέπεις όταν είσαι υπό την επήρεια κάποιου παραισθησιογόνου. Σε ένα ποίημα του Μήτσου Παπανικολάου βλέπουμε καθαρά το πώς βλέπει ένας ποιητής το τοπίο:

Στο θλιμμένο κάμπο βρέχει
Βρέχει στις ελιές τις γκρίζες
Το νερό σα ρίγες τρέχει
Από τα κλαδιά στις ρίζες

Γκρίζα η ώρα, γκρίζα η χώρα
Σκοτεινά κάτω κι απάνω
Ξεχωρίζουν μες στη μπόρα
Τα τσαντίρια των τσιγγάνων

Απ’ την άσφαλτο τα άρα
Κατεβαίνουν κατεβαίνουν…
Λάμπουν μερικά τσιγάρα
Στα παράθυρα του τρένου…

Ένα σκιάχτρο απελπισμένο,
Στη νεροποντή, στο κρύο
Άδικα γνέφει στο τρένο
Κι εμψυχώνει το τοπίο.

Ανυπόφορη είναι η θλίψη
Των αγρών αυτό το μήνα!
Η βροχή μας έχει κρύψει
Απ’ το φόντο την Αθήνα…

Και το βράδυ κατεβαίνει
Μες στη νέκρα, μες στη γύμνια…
Πού ΄ναι οι βάτραχοι κρυμμένοι;
Γιατί σώπασαν τα’ αγρίμια;

Μες στον κάμπο τώρα μόνα
Τα βαριά περνούνε τρένα,
Λες και φέρνουν το χειμώνα
Και τη νύχτα από τα ξένα.

Επιστρέφοντας στο συλλογισμό μας, το ζήτημα αυτό απασχόλησε τους φιλοσόφους από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι είτε αντιλαμβανόμεθα τα πράγματα μέσα από τις αισθήσεις μας είτε μέσα από το πνεύμα μας. Στην πρώτη περίπτωση έχομε να κάνουμε με τον ρεαλισμό, ενώ στη δεύτερη με τον ιδεαλισμό.
Ο υποκειμενισμός, όπως αλλιώς λέγεται, διατυπώθηκε από το Πρωταγόρα, τον σοφιστή, με αυτόν τον τρόπο: «Πάντων χρημάτων μέτρον άνθρωπος». Στον Θεαίτητο (152a) του Πλάτωνος ο Σωκράτης λέγει τα εξής: «Αν δε γελιέμαι, ισχυρίζεται (ο Πρωταγόρας) ότι ο άνθρωπος είναι ΄΄μέτρο όλων των πραγμάτων, εκείνων που υπάρχουν ότι υπάρχουν, εκείνων που δεν υπάρχουν, ότι δε υπάρχουν΄΄. […] Κάτι τέτοιο δεν εννοεί; Ότι όπως το κάθε πράγμα φαίνεται σε μένα, τέτοιο και είναι για μένα, και όπως φαίνεται σε σένα, τέτοιο πάλι είναι για σένα; Γιατί και συ και εγώ άνθρωποι είμαστε.» Κάθε άνθρωπος, επομένως, είναι φορέας της δικής του πραγματικότητας. Υπό αυτό το πρίσμα και ο ισχυρότερος επιβάλλει το δικό του δίκαιο, που σημαίνει τη δική του πραγματικότητα. Αυτή ήταν η άποψη του σοφιστή Θρασύμαχου, όπως τον βλέπουμε στην Πολιτεία του Πλάτωνος. Βασισμένοι στην αντίληψη αυτή οι Αθηναίοι εφάρμοσαν το δίκαιο της πυγμής στους αδύναμους Μηλίους («προχωρούμε όσο μας επιβάλλει η δύναμη μας, υποχωρείτε όσο σας επιτρέπει η αδυναμία σας»). Από την αρχαία σοφιστική ξεκινάει μια γραμμή που φτάνει μέχρι και την νεωτέρα φιλοσοφία πάνω στην υποκειμενική θεώρηση της πραγματικότητας. Οι αισθησιοκράτες και οι εμπειριστές θα στηριχτούν στην πρωτοκαθεδρία των αισθήσεων (βλ. Μπέρκλευ, Χιουμ κ.ά). Στη σύγχρονη εποχή ο Νίτσε καθώς δημιούργησε το «Υπεράνθρωπό» του σκέφτηκε, ως φαίνεται, πάνω στην δύναμη του κυρίου και στην αδυναμία του δούλου, που έγινε και η ιδεολογική πλατφόρμα του Γ΄ Ράιχ, όπως επίσης και από άλλο χώρο ο Πιραντέλο με την παροιμιώδη πια διατύπωση «έτσι είναι να έτσι νομίζετε».
Στην άλλη πλευρά οι ορθολογιστές, αυτοί που πιστεύουν στην ύπαρξη μιας αντικειμενικής πραγματικότητας, που υπάρχει έξω από τις αισθήσεις. Η γραμμή ξεκινάει από τον Σωκράτη (και τον Πλάτωνα), τον Αριστοτέλη και φθάνει μέχρι και νεωτέρους φιλοσόφους, όπως τον Καντ.
Στις μέρες μας το δίλημμα έχει πάρει κι άλλες (επικίνδυνες) διαστάσεις: Ο Έλεγχος του μυαλού με χαμηλής έντασης ήχους και υπερ-υπολογιστές. Η τεχνική ελέγχου του εγκεφάλου στηρίζεται στο λεγόμενο Φάσμα Διανομής Χαμηλής Έντασης Ήχου, ενός αθόρυβου δηλαδή ήχου, που εκπέμπονται στον Εγκέφαλο με ηχητικά κύματα ή με δονήσεις. Τα δεδομένα που λαμβάνονται (συναισθήματα) αποθηκεύονται σε υπερ-υπολογιστές, για να αναλυθούν, με απώτατο στόχο να μεταβληθεί η συναισθηματική κατάσταση ενός ανθρώπου. Η εφαρμογή της έγινε στις ΗΠΑ. Η Ρωσία (ΚGB) είχε κι αυτή τη δική της τεχνολογία με το Σύστημα Επιρροής Ψυχοτρόνικ (PIS), που χρησιμοποιήθηκε για στρατιωτικούς σκοπούς. Πέρα από τα συμβατικά φονικά όπλα, στα οποία έχει επιδοθεί ο Δυτικός κόσμος και η Ρωσία, υπάρχουν και τα μη φονικά όπλα που βασίζονται σε ηλεκτρομαγνητικά κύματα για να κατευθύνουν ή να τροποποιήσουν τον ανθρώπινο εγκέφαλο. Ο Ψυχρός Πόλεμος με τις ισορροπίες που είχε και τα διακυβευμένα συμφέροντα σε όλο τον πλανήτη προχώρησε την τεχνολογία σε τέτοιο βαθμό που έθεσε τις βάσεις για μια πλέον ουσιαστική χειραγώγηση και σε έναν απόλυτο έλεγχο του εγκεφάλου. Η τύπου matrix χειραγώγηση της πραγματικότητας από συγκεκριμένα κέντρα φέρνει το ζήτημα σε μια εντελώς διαφορετική πια θεώρηση.

[Divine Sinner]

κατα τισ ανατολικες θρησκειες μια εκ των οποιων ασπάζομαι ο κοσμος είναι απλά μια ψευδαίσθηση.