Προς την Αιώνια Ειρήνη.

Αίολος
Καμμένος Ιδεογραφίτης

PostPosted: Fri Dec 08, 2006 1:57 am

ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΙΩΝΙΑ ΕΙΡΗΝΗ

«Ακόμη και ο πόλεμος, όταν διεξάγεται με τάξη και ιερό σεβασμό για τα δικαιώματα των πολιτών, έχει καθ' εαυτόν κάτι υψηλό και καθιστά υψηλότερη τη νοοτροπία του λαού, ο οποίος τον διεξάγει με αυτόν τον τρόπο, σε όσο περισσότερους κινδύνους είχε εκτεθεί και τους οποίους είχε αντεπεξέλθει με θάρρος. Ενώ αντιθέτως μια μακρά ειρήνη καθιστά κυρίαρχο απλώς το πνεύμα του εμπορίου, αλλά μαζί με αυτό και τη χαμηλότερη ιδιοτέλεια, τη δειλία κα την τρυφηλότητα και υποβιβάζει την νοοτροπία του λαού».

1. «Καμιά συνθήκη ειρήνης που γίνεται με την κρυφή επιφύλαξη κάποιας αφορμητικής αιτίας για μελλοντικό πόλεμο δεν πρέπει να ισχύει ως τέτοια».

Διότι διαφορετικά θα ήταν απλή ανακωχή, προσωρινή διακοπή των εχθροπραξιών, όχι ειρήνη η οποία σημαίνει τον τερματισμό όλων των εχθροπραξιών και στην οποία η προσθήκη του επιθέτου «αιώνια» είναι ήδη ύποπτος πλεονασμός. Οι υφιστάμενες αιτίες για το μελλοντικό πόλεμο, οι οποίες ίσως να μην είναι ακόμη γνωστές στους ίδιους τους συμβαλλόμενους, αίρονται τελείως με την συνθήκη ειρήνης, έστω και αν έχουν ανακαλυφθεί μέσα από την οξυδερκή αναδίφηση του αρχειακού υλικού και των επισήμων εγγράφων. - Όταν η επιφύλαξη (reseruatio mentalis) αναφορικά με τη δυνατότητα να εγερθούν κυρίως στο μέλλον παλαιές αξιώσεις, την οποία κανένα από τα δύο συμβαλλόμενα μέρη δεν θέλει προς το παρόν να μνημονεύει επειδή δεν μπορούν, καθώς είναι πολύ εξαντλημένα, να συνεχίσουν τον πόλεμο, να συνδεθεί με την κακόβουλη πρόθεση να χρησιμοποιηθεί η πρώτη ευνοϊκή ευκαιρία προς αυτόν τον σκοπό, τότε ανήκει στην ιησουϊτική καζουιστική και απάδει προς την αξιοπρέπεια των κυβερνώντων, ακριβώς όπως και η συγκαταβατική αντιμετώπιση τέτοιων συλλογισμών απάδει προς την αξιοπρέπεια των υπουργών τους, αν κρίνει κανείς το ζήτημα όπως είναι αυτό καθ' εαυτό.
Εάν όμως, σύμφωνα με διαφωτισμένες έννοιες της πολιτικής φρόνησης, η αληθινή τιμή του κράτους συναρτηθεί προς την συνεχή αύξηση της δύναμής του με οποιαδήποτε μέσα, τότε φυσικά αυτή η κρίση φαντάζει ακαδημαϊκή και σχολαστική.

(...) Δεύτερο Κεφάλαιο

Η κατάσταση ειρήνης μεταξύ ανθρώπων που ζουν ο ένας δίπλα στον άλλον δεν είναι η φυσική κατάσταση (status naturalis), απεναντίας η φυσική κατάσταση είναι κατάσταση πολέμου, η οποία παρ' ότι δεν είναι πάντα κατάσταση ανοιχτών εχθροπραξιών, ωστόσο είναι διαρκής απειλή με το ξέσπασμά τους. Πρέπει επομένως να θεσπιστεί, διότι η αναστολή των εχθροπραξιών δεν διασφαλίζει την ειρήνη, και έως ότου η διασφάλιση αυτή παρασχεθεί στον ένα γείτονα από τον άλλο (κάτι που μπορεί να συμβεί μόνο στο πλαίσιο έννομης κατάστασης), μπορεί ο πρώτος να αντιμετωπίζει τον δεύτερο, από τον οποίο έχει απαιτήσει την διασφάλιση, ως εχθρό.

Δεύτερο Οριστικό Άρθρο για τη Αιώνια Ειρήνη.

Οι λαοί ως κράτη μπορούν να νοούνται ως μεμονωμένα άτομα, τα οποία στη φυσική τους κατάσταση (δηλαδή στην ανεξαρτησία από εξωτερικούς νόμους) ήδη μέσω της συνύπαρξής τους αλληλοβλάπτονται, καθένας από τους λαούς αυτούς για χάρη της ασφάλειάς του μπορεί και οφείλει να απαιτεί από τον άλλον να προσχωρήσει μαζί του σε ένα καθεστώς, όμοιο προς το πολιτειακό, όπου μπορεί να εξασφαλίζεται το δίκαιο καθενός. Τούτο θα ήταν μια ομοσπονδία λαών, η οποία παρά ταύτα δεν θα έπρεπε να είναι ένα κράτος λαών. Ένα τέτοιο μόρφωμα θα περιείχε αντίφαση, εφόσον κάθε κράτος ενέχει τη σχέση ενός ανώτερου (νομοθετούντος) προς έναν κατώτερο (υπακούοντα, δηλαδή τον λαό). Πολλοί λαοί όμως σε ένα κράτος θα απάρτιζαν μόνο έναν λαό, πράγμα που αντιφάσκει προς την προϋπόθεση (αφού εδώ πρέπει να λάβουμε υπόψη το δίκαιο που ρυθμίζει τις σχέσεις μεταξύ των λαών, στο μέτρο που αποτελούν διακριτά κράτη και δεν πρέπει να συγχωνευθούν σε ένα κράτος).

Ακριβώς όπως αντιμετωπίζουμε με βαθιά περιφρόνηση την αφοσίωση των άγριων στην άνομη ελευθερία τους, καθώς προτιμούν να αλληλοσυγκρούονται δίχως τελειωμό παρά να υποτάσσονται σε έναν έννομο καταναγκασμό που θα τον θέσπιζαν οι ίδιοι, καθώς λοιπόν προτιμούν την παράφρονα ελευθερία από την έλλογη, και εκλαμβάνουμε την αφοσίωσή τους αυτή ως ωμότητα, βαναυσότητα και κτηνώδη απαξίωση της ανθρωπότητας, έτσι θα έπρεπε να σκεφτεί κανείς ότι οι πολιτισμένοι λαοί (ο καθένας τους ενωμένος σε ένα κράτος) θα έπρεπε να βιαστούν να εξέλθουν από μια τόσο άθλια κατάσταση όσο το δυνατόν γρηγορότερα. Αντ' αυτού όμως κάθε κράτος βλέπει το μεγαλείο του (διότι το μεγαλείο του λαού είναι μια έκφραση δίχως νόημα) να συνίσταται ακριβώς στην άρνησή του να υποταχθεί σε κάποιον εξωτερικό έννομο καταναγκασμό, και η αίγλη του ανωτάτου άρχοντά του έγκειται στο γεγονός ότι έχει την δυνατότητα, χωρίς να επιτρέπεται να θέτει τον εαυτό του σε κίνδυνο, να διατάξει πολλές χιλιάδες να θυσιαστούν για μια υπόθεση που καθόλου δεν τους αφορά. Η βασική διαφορά των άγριων της Ευρώπης από τους άγριους της Αμερικής εντοπίζεται στο γεγονός ότι, ενώ μερικές φυλές των τελευταίων έχουν φαγωθεί ολοκληρωτικά από τους εχθρούς τους, οι πρώτοι ξέρουν να εκμεταλλεύονται καλύτερα τους ηττημένους από το να τους τρώνε και προτιμούν να αυξάνουν με αυτούς τον αριθμό των υπηκόων τους, συνεπώς και το πλήθος των εργαλείων για ακόμη πιο εκτεταμένους πολέμους.
Με δεδομένη την κακοήθεια της ανθρώπινης φύσης, η οποία μπορεί να παρατηρηθεί διά γυμνού οφθαλμού στην ελεύθερη σχέση των λαών (παρ' ότι στην πολιτική - έννομη κατάσταση συγκαλύπτεται σε μεγάλο βαθμό μέσω καταναγκαστικών περιορισμών που επιβάλλει η κυβέρνηση), προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι η λέξη δίκαιο δεν στάθηκε ακόμα δυνατό να αποβληθεί εντελώς από την πολιτική του πολέμου ως σχολαστική, και ότι κανένα κράτος δεν έχει αποτολμήσει ακόμα να ταχθεί δημοσίως υπέρ της τελευταίας άποψης, διότι ο Hugo Grotius, ο Pufendorf, o Vattel και άλλοι (διάφοροι οχληροί παρηγορητές), μολονότι ο κώδικάς τους, συντεταγμένος φιλοσοφικά - διπλωματικά, δεν έχει ούτε κατ' ελάχιστον την ισχύ νόμου, αλλά και ούτε μπορεί να έχει (επειδή τα κράτη ως τέτοια δεν υπόκεινται δεν έναν κοινό εξωτερικό εξαναγκασμό), εξακολουθούν να αναφέρονται σε αυθεντίες όταν πρόκειται να δικαιολογηθεί μια πολεμική επίθεση, ενώ δεν υπάρχει ούτε ένα παράδειγμα κράτους που να πείστηκε να εγκαταλείψει την πρόθεσή του βασισμένο σε επιχειρήματα που ανέπτυξαν τόσο σημαντικοί άνδρες. - Αυτός ο βαθύς σεβασμός, με τον οποίο κάθε κράτος περιβάλλει την έννοια του δικαίου (τουλάχιστον στα λόγια), αποδεικνύει ωστόσο μέσα στον άνθρωπο μια ακόμα ισχυρότερη, μολονότι για την ώρα βυθισμένη σε λήθαργο, ηθική καταβολή να θέσει κάποτε υπό τον έλεγχό του την κακή αρχή μέσα του (την οποία δεν μπορεί να αρνηθεί), ελπίζοντας το ίδιο και για άλλους, γιατί αλλιώς η λέξη δίκαιο δεν θα ανέβαινε στα χείλη των κρατών που θέλουν να μάχονται το ένα με το άλλο, εκτός κι αν χρησιμοποιούνται ειρωνικά, όπως στην περίπτωση του Γαλάτη ηγεμόνα που δήλωνε: «Η φύση έχει δώσει στον ισχυρότερο το προνόμιο να επιβάλλει στον ασθενέστερο να τον υπακούει».

(...) Η συμμαχία ειρήνης δεν επιζητεί να αποκτήσει τη δύναμη που έχει το κράτος, αλλά απλώς να διατηρήσει και να εξασφαλίσει την ελευθερία ενός αυτονόμου κράτους και συγχρόνως άλλων συμμάχων κρατών, χωρίς ωστόσο αυτά να επιτρέπεται γι' αυτόν τον λόγο (όπως οι άνθρωποι στην φυσική κατάσταση) να υποτάσσονται σε δημόσιους νόμους και στον εξαναγκασμό τους. - Η εφαρμοσιμότητα (αντικειμενική πραγματικότητα) αυτής της ιδέας της ομοσπονδίας, η οποία οφείλει βαθμιαία να επεκταθεί σε όλα τα κράτη, οδηγώντας έτσι στην αιώνια ειρήνη, μπορεί να εξεικονιστεί.

(Καντ, προς την Αιώνια Ειρήνη, εκδόσεις ΠΟΛΙΣ).