Ιδεογραφήματα

Από τις αρχές τις δεκαετίας του 1970 παρουσιάστηκε η ανάγκη για τη θέσπιση ειδικών κανόνων διακίνησης των πληροφοριών που αφορούν τόσο την ιδιωτική ζωή όσο και την δημόσια σφαίρα του ατόμου ή αλλιώς τον "οίκο", την "αγορά" και την "εκκλησία" με την αρχαιοελληνική τους έννοια.

Η ανάγκη αυτή προέκυψε λόγω της ολοένα αυξανόμενης επέμβασης των κρατικών φορέων στις ανωτέρω σφαίρες. Η περίοδος αυτή, έως και τα τέλη περίπου της δεκαετίας του 1980, συνιστά την φάση κατά την οποία οι πληροφορίες προστατεύονται και διακινούνται, θεωρούμενες ως αναπόσπαστα συνδεδεμένες με τον άνθρωπο ως υποκείμενο δικαίου.

Από εκεί και πέρα, έως και σήμερα, διαπιστώνουμε την ανάπτυξη και εδραίωση του δικτυακού ή κυβερνο-καπιταλισμού, ο οποίος στηρίζεται σε δημόσια και ιδιωτικά δίκτυα επικοινωνίας και οργάνωσης. Η διακίνηση προσωπικών πληροφοριών θεωρείται πλέον ως sine qua non της σύγχρονης οικονομίας και διοίκησης. Πρόκειται για τη νέα κουλτούρα του καπιταλισμού, όπου όλη η ζωή είναι μια επί πληρωμή εμπειρία. Για το λόγο αυτό θεσπίζονται τα ακραία όρια συλλογής και επεξεργασίας των πληροφοριών-δεδομένων, τόσο σε πανευρωπαϊκό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο. Ταυτόχρονα, γίνονται όλο και πιο δυσδιάκριτα τα όρια μεταξύ δημόσιας/ιδιωτικής και ιδιωτικής/ιδιωτικής σφαίρας του ατόμου.

Είναι επιτακτική πλέον η ανάγκη ρύθμισης της διακίνησης της πληροφορίας κατά τη λειτουργία της δημόσιας/δημόσιας σφαίρας, όπως στις περιπτώσεις της επαφής του ατόμου με τον σκληρό πυρήνα της κρατικής εξουσίας, που συνιστούν οι ποινικές και γενικά οι παντός είδους δίκες.

Οι "απώλειες" της ιδιωτικότητας σ' αυτό το σύγχρονο κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως παράπλευρες, αφού καθιστούν τις ανωτέρω πληροφορίες ζωτικής σημασίας αντικείμενο των σύγχρονων δικτύων οργάνωσης και επικοινωνίας.

Στη φάση αυτή η πληροφορία αυτονομείται από το υποκείμενο και καθίσταται κεφαλαιώδους συμφέροντος για ολόκληρη την κοινωνία.

Σήμερα μπορούμε να κάνουμε λόγο πλέον για τη διακινούμενη, ως επί το πλείστον ψηφιακά, πληροφορία ως αυτοτελώς προστατευόμενο έννομο αγαθό λόγω της πολυσυλλεκτικότητάς της.

Οι πιο πάνω εξελίξεις αντανακλούν και στο νομικό εποικοδόμημα. Η οδηγία 95/46 και ο σχετικός νόμος 2472/1997 δομούνται στη βάση της κατά κανόνα απαγόρευσης επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, εκτός αν συντρέχουν ορισμένες ειδικές προϋποθέσεις, υπό τον όρο πάντοτε της προηγούμενης γνωστοποίησης της ύπαρξης σετικού αρχείου επεξεργασίας στην προβλεπόμενη Ανεξάρτητη Αρχή. Για τα ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα μάλιστα, απαιτείται και προηγούμενη άδεια της ανωτέρω Αρχής.

Είναι γεγονός ότι από το 2000 και πέρα, αρχίζουν να εισάγονται νομοθετικά ολοένα και περισσότερες εξαιρέσεις από τον πιο πάνω κανόνα, λόγω του ότι όλο και περισσότερες μορφές επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων θεωρούνται ως κοινωνικά πρόσφορες και αναγκαίες ενέργειες.

Νομοθετικό πλαίσιο:

Σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ. β του Ν.2472/1997, όπως τροποποιήθηκε με το Ν. 3625/2007, με εισαγγελική διάταξη δημοσιοποιούνται δεδομένα που αναφέρονται σε ποινικές διώξεις ή καταδίκες. Αντιθέτως, όταν δεν υπάρχει, ούτε εισαγγελική διάταξη, ούτε ποινική δίωξη ή καταδίκη, αλλά πρόκειται για προσαγωγή υπόπτου, η λήψη και η μετάδοση αυτών των φωτογραφιών συνιστά ποινικό αδίκημα.

Σύμφωνα με το άρθρο 2 του Ν. 3090/2002, η μετάδοση από την τηλεόραση ή η κινηματογράφηση ή μαγνητοσκόπηση ή φωτογράφηση των προσώπων που οδηγούνται ενώπιον των δικαστικών ή εισαγγελικών ή αστυνομικών και λοιπών αρχών απαγορεύεται, ενώ κατά το άρθρο 3 του ίδιου νόμου, όποιος παραβαίνει τις διατάξεις των παραγράφων 1 εδ. α' και 2 τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι τριών ετών και χρηματική ποινή είκοσι χιλιάδων (20.000) έως διακοσίων χιλιάδων (200.000) ευρώ.

Εξάλλου, κατά το ν.2472/1997, όποιος μεταδίδει παρανόμως προσωπικά δεδομένα τιμωρείται με φυλάκιση και χρηματική ποινή και αν πρόκειται για ευαίσθητα δεδομένα με φυλάκιση τουλάχιστον ενός (1) έτους και χρηματική ποινή τουλάχιστον ενός εκατομμυρίου (1.000.000) έως δέκα εκατομμυρίων (10.000.000) δραχμών, αν η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα από άλλες διατάξεις.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 21 του Ν.2472/1997, η Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων έχει αρμοδιότητα να επεμβαίνει αυτεπαγγέλτως και να επιβάλει κυρώσεις, οι οποίες κυμαίνονται από 900 έως 150.000 ευρώ.


Εκείνο στο οποίο θα πρέπει να συμφωνήσουμε όλοι είναι ότι η εγκληματική συμπεριφορά του ατόμου ούτε εμπίπτει, ούτε είναι δυνατόν να εμπίπτει στην έννοια των προσωπικών δεδομένων, ούτε καλύπτεται από αυτήν.

Με πιο πάνω σκεπτικό η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου λέει «ναι» στη δημοσιοποίηση ονομάτων και φωτογραφιών όσων συλλαμβάνονται για εγκλήματα κατά της γενετήσιας ζωής, για παιδεραστία, για παραβάσεις του νόμου περί ναρκωτικών κ.ά., καθώς και όσων καταζητούνται, εφ’ όσον έχει προηγηθεί άδεια του αρμόδιου εισαγγελέα.

«Μπορούν να δημοσιοποιούνται τα ονόματα, φωτογραφίες (και άλλα προσωπικά στοιχεία) ημεδαπών ή αλλοδαπών προσώπων που διώκονται (ακόμα και στο πλαίσιο αυτοφώρου), καθώς και η ανακοίνωση τέτοιων συλλήψεων. Τούτο, υπό την προϋπόθεση ότι ο συλληφθείς έχει διαπράξει «κακουργήματα ή πλημμελήματα με δόλο και ιδίως εγκλήματα κατά της ζωής, της γενετήσιας ζωής, της προσωπικής ελευθερίας, της ιδιοκτησίας, των περιουσιακών δικαιωμάτων, παραβάσεων της νομοθεσίας περί ναρκωτικών, επιβουλής της δημόσιας τάξης, ως και τελούμενων σε βάρος ανηλίκων θυμάτων».


Τις ημέρες αυτές συνελήφθησαν πολλά «ευπόληπτα» άτομα που συμμετείχαν σε κύκλωμα παιδικής πορνογραφίας. Τόσο τα ονόματα των ατόμων αυτών όσο και τα πρόσωπά τους, πρέπει να δημοσιοποιηθούν, διότι τούτο επιβάλλεται για την προστασία του κοινωνικού συνόλου.

Ενόψει όλων αυτών οι εισαγγελείς Εφετών και Πρωτοδικών, τόσο στην περίπτωση αυτή όσο και σε παρόμοιες περιπτώσεις, πρέπει να προβαίνουν στην έκδοση διατάξεως με την οποία να επιτρέπεται η δημοσιοποίηση των ονομάτων αλλά και των φωτογραφιών των εμπλεκομένων.


(Η κοινωνία οφείλει να προστατευθεί από ειδεχθή εγκλήματα που στρέφονται κυρίως εναντίον της)