Αθωωση κρατουμενου που σκοτώσε συγκρατουμενο

[Divine Sinner]

Η βία στις φυλακές: Υπάρχει δικαίωμα "αυτοάμυνας" για τον κρατούμενο;

Αντώνης Δ. Μαγγανάς, Καθηγητής Τομέα Εγκληματολογίας Παντείου Πανεπιστημίου


I. Εισαγωγή

Είχα, ήδη, αποφασίσει να παρουσιάσω αναλυτικά μία ιδιαίτερα σημαντική, επαναστατική θα έλεγα, απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου του Καναδά(1), που αθώωσε έναν κρατούμενο κατηγορούμενο για το φόνο συγκρατουμένου του και για την κατοχή όπλου με σκοπό επικίνδυνο για τη δημόσια τάξη, όταν η παρατήρηση μιας μεταπτυχιακής μου φοιτήτριας, δικηγόρου, με προβλημάτισε, έντονα, για το γενικότερο πρόβλημα της βίας και στις ελληνικές φυλακές. Μας διηγήθηκε, λοιπόν, ότι έκαμε τρεις παραστάσεις στον Εισαγγελέα για να μπορέσει ένας Ιταλός κρατούμενος ο οποίος, μαζί με την αδελφή του, είχαν προφυλακισθεί γιατί βρήκαν επάνω τους μια ποσότητα ναρκωτικών, να "φιλοξενηθεί" στο κελί τριών "σίγουρων" κρατούμενων ώστε να αποφευχθεί ο πρώτος βιασμός στη φυλακή.

Το πρόβλημα της βίας στις ελληνικές φυλακές πιθανόν να λάβει ανησυχητικές διαστάσεις δεδομένων των συνθηκών υπερπληθυσμού που υφίστανται(2) και της ύπαρξης μεγάλου αριθμού αλλοδαπών κρατουμένων με αναπόφευκτη συνέπεια τη δημιουργία εθνικών (συχνά ανταγωνιστικών) ομάδων και διεθνικών συγκρούσεων.

Η αδυναμία προστασίας των κρατουμένων από τη βία συγκρατουμένων τους από την πλευρά της πολιτείας θα μπορούσε να οδηγήσει στην υποβολή προσφυγών από τους κρατουμένους στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για παραβίαση του άρθρου 2 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων που αφορά την προστασία της ζωής(3). Για μία φορά, ακόμη, η Ελλάδα κινδυνεύει να καταδικασθεί όπως, ήδη, συνέβη στις υποθέσεις Peers(4) και Dougoz(5).

Αυτή η αδυναμία πραγματικής προστασίας των κρατουμένων σε συνδυασμό με την απαγόρευση κατοχής όπλων στις φυλακές(6), φέρνουν τον κρατούμενο σ` ένα εφιαλτικό αδιέξοδο ή να προτιμήσει την απομόνωση αφού είναι η μόνη δυνατή και εφικτή εναλλακτική λύση που είναι σε θέση να του προσφέρει η Διοίκηση της Φυλακής ή να εξακολουθήσει να διαβιώνει μαζί με τους άλλους συγκρατούμενους διατρέχοντας τον κίνδυνο τραυματισμού σε συμπλοκή ,βιασμού, ή άλλης εγκληματικής ενέργειας σε βάρος του.

II) Η υπόθεση Kerr(7)

1) Τα πραγματικά περιστατικά
Ο κος Kerr και το θύμα ο κος Garon ήταν και οι δύο κρατούμενοι της φυλακής υψίστης ασφαλείας του Edmonton στην επαρχεία Alberta του Καναδά. Ο δεύτερος ήταν μέλος της συμμορίας ινδιάνων Indian Posse που ασκούσε επικυριαρχία στους κρατουμένους της φυλακής μέσω του εκφοβισμού και της προσφυγής στη βία.

Ο κος Kerr είχε ορισθεί από τη Διοίκηση για να καθαρίζει την τραπεζαρία. Το βράδυ της 15 Ιανουαρίου 2000, ο κος Garon (το θύμα) ζήτησε καφέ από τον κο Kerr εκείνος, όμως, αρνήθηκε να του τον σερβίρει. Το θύμα είπε, τότε, στον κατηγορούμενο ότι αν δεν του έφερνε τον καφέ, ο σωφρονιστικός υπάλληλος θα τον εύρισκε την επομένη με σπασμένο το κεφάλι. Αργότερα, την ίδια μέρα, ένας άλλος κρατούμενος που ήταν και αυτός μέλος της ίδιας συμμορίας ζήτησε, με τη σειρά του, καφέ από τον κο Kerr τονίζοντας ότι αν δεν τον έφερνε είχε συμφέρον να μη τριγυρίζει εκεί γύρω την επομένη.

Την επαύριο ο κος Kerr ως υπεύθυνος καθαρισμού της τραπεζαρίας ετοίμασε την αίθουσα για το πρόγευμα. Προαισθανόμενος μια επίθεση πήρε μαζί του δύο χειροποίητα όπλα που είχε κρύψει κάτω από ένα νεροχύτη -ένα μεταλλικό μαχαίρι που είχε κατασκευάσει λιμάροντας ένα χοντρό κουτάλι και ένα καλέμι για να σπάει τον πάγο. Έκρυψε τα όπλα στην τσέπη του παντελονιού του και ήταν ιδιαίτερα προσεκτικός όταν οι κρατούμενοι μπήκαν στην τραπεζαρία.

Ο κος Garon μπήκε στην αίθουσα μαζί με άλλα μέλη της συμμορίας. Απευθυνόμενος στον κο Kerr του είπε ότι την προηγούμενη μέρα τον είχε γελοιοποιήσει. Εκείνος του απάντησε, "Αφού το λες εσύ...". Τότε, οι υπόλοιποι έκλεισαν την πόρτα της τραπεζαρίας. Το θύμα πλησίασε τον κο Kerr κραδαίνοντας ένα μαχαίρι. Ο τελευταίος έβγαλε το δικό του μαχαίρι και άρχισε μια άγρια συμπλοκή μεταξύ των δύο κατά τη διάρκεια της οποίας ο καθένας επέφερε στον άλλο αλλεπάλληλα πλήγματα. Κάποια στιγμή ο κος Garon υποχώρησε απότομα και σήκωσε τους ώμους σαν να έδειχνε ότι η συμπλοκή είχε τελειώσει. Κατευθυνόμενος προς την πόρτα σωριάστηκε. Τον μετέφεραν αργότερα στο νοσοκομείο όπου διαπίστωσαν το θάνατό του που οφειλόταν στις μαχαιριές που είχε δεχθεί.

Στις 9.7.2001 απαγγέλθηκε κατηγορία κατά του κου Kerr για φόνο 2ου βαθμού και κατοχή όπλου με σκοπό επικίνδυνο για τη δημόσια τάξη(8). Ο πρωτοβάθμιος δικαστής αθώωσε τον κατηγορούμενο κρίνοντας ότι βρισκόταν σε νόμιμη άμυνα. Τόνισε, μάλιστα, όσον αφορά την κατηγορία της κατοχής όπλου ότι ο κος Kerr είχε τα όπλα στην κατοχή του όπως οι μεγάλες δυνάμεις που κατέχουν τα όπλα τους για να προλάβουν μια επίθεση και να υπερασπίσουν τους εαυτούς τους αν παραστεί ανάγκη".

Το Εφετείο της Alberta(9) επικύρωσε την αθωωτική απόφαση για τον φόνο αλλά ανέτρεψε εκείνη για την κατοχή όπλου. Το δικαστήριο διέκρινε την περίπτωση όπου, κάποιος, κατέχει ένα όπλο, κρυμμένο στο σπίτι του από εκείνον που κατέχει όπλο σε μια φυλακή(10). Η απόφαση του κου Kerr να κρύψει τα όπλα στο παντελόνι του δείχνει ότι είχε σκοπό να απαντήσει στην πρόκληση και όχι, απλά να την αποτρέψει. Σε διαφορετική περίπτωση, θα οδηγούμαστε στη δημιουργία μιας χαώδους κατάστασης στη φυλακή. Τα παράνομα όπλα θα πολλαπλασιάζονταν, το κλίμα βίας θα επιβαρυνόταν αυξάνοντας τον κίνδυνο πρόκλησης σωματικών βλαβών ή και θανάτων κατά τη διάρκεια συμπλοκών.

Ο κατηγορούμενος υπέβαλε αίτηση αναίρεσης και η υπόθεση έφθασε στο Ανώτατο Δικαστήριο.

2) Το Σκεπτικό της απόφασης

Από τους 7 δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου του Καναδά (4 άνδρες και 3 γυναίκες), οι 6 έκριναν ότι έπρεπε να ανατραπεί η καταδικαστική απόφαση του Εφετείου. Ο μόνος που μειοψήφισε (ο δικαστής Binnie) υποστήριξε αυστηρές και παραδοσιακά συντηρητικές θέσεις. Το γεγονός ότι ο κατηγορούμενος οπλοφορούσε δείχνει ότι ήταν αποφασισμένος να λύσει με τη βία τις διαφορές του με τους άλλους κρατούμενους. Ουσιαστικά επρόκειτο για μια περίπτωση αυτοδικίας. Το επιχείρημα ότι μία κατάσταση ανάγκης μπορεί να δικαιολογήσει την προσφυγή στη βία προσβάλλει τη δημόσια τάξη και ασφάλεια.

Οι έξι πλειοψηφίσαντες δικαστές συμφώνησαν ως προς το ότι έπρεπε να επαναφέρουν την αθωωτική απόφαση αλλά χωρίστηκαν σε 3 ομάδες των 2 δικαστών η κάθε μία ως προς τους λόγους που τέσσερις δικαστές (δύο ομάδες των δύο δικαστών) υιοθέτησαν παραδοσιακές θέσεις χωρίς να θίξουν σε βάθος το καθεστώς βίας που επικρατούσε στη φυλακή. Η μία ομάδα (δικαστές Lebel και Arbour) θεώρησε ότι το άτομο βρισκόταν σε κατάσταση ανάγκης ενώ η άλλη (δικαστές Deschamps και Fish) ότι, ουσιαστικά, επρόκειτο για μια κατάσταση νόμιμης άμυνας: "Το άτομο κατείχε το όπλο για να προλάβει μια επίθεση και να υπερασπίσει τον εαυτό του".

Όμως, είναι οι δύο αρχαιότεροι δικαστές (Major και Bastarache) που υποστήριξαν τις πλέον προχωρημένες θέσεις χωρίς να διστάσουν να θίξουν τα κακώς κείμενα του συστήματος των φυλακών.

Ο δικαστής Bastarache, ο οποίος συνέταξε την απόφαση, και ο οποίος, προς τιμήν του, προτάσσει το "Κύριος" στο όνομα τόσο του δράστη όσο και του θύματος, επικεντρώνει την ανάλυσή του στα στοιχεία που πρέπει να αποδειχθούν σύμφωνα με το άρθρο 88 Καν.Π.Κ. που τιμωρεί την κατοχή όπλου με σκοπό επικίνδυνο για την δημόσια τάξη. Η διάταξη αυτή απαιτεί την απόδειξη της κατοχής και ότι η κατοχή είχε ένα στόχο επικίνδυνο για τη δημόσια τάξη. Τα δύο, αυτά στοιχεία πρέπει, οπωσδήποτε, να συνυπάρξουν κάποια στιγμή για να στοιχειοθετηθεί το αδίκημα.

Σχετικά με το ηθικό στοιχείο του αδικήματος την απόδειξη, δηλαδή, της πρόθεσης του δράστη επικρατεί σύγχυση στη νομολογία ως προς το αν το κριτήριο πρέπει να είναι υποκειμενικό ή αντικειμενικό. Σύμφωνα με το δικαστή Bastarache το κριτήριο πρέπει να είναι ταυτόχρονα υποκειμενικό και αντικειμενικό. Κατ` αρχάς το δικαστήριο οφείλει να διακριβώσει το σκοπό που επιδίωκε ο συγκεκριμένος κατηγορούμενος, κατέχοντας το όπλο πράγμα που θα εκτιμηθεί κατά τρόπο υποκειμενικό. Στη συνέχεια, ο δικαστής πρέπει να αποφανθεί αν, λαμβανομένων υπ` όψιν όλων των συνθηκών, ο σκοπός ήταν επικίνδυνος για τη δημόσια τάξη, πράγμα που θα αποτιμηθεί αντικειμενικά. Η φύση του σκοπού δεν ενδιαφέρει από τη στιγμή που παρουσιάζει κίνδυνο για τη δημόσια τάξη. Είναι, επομένως, αρκετό να αποδειχθεί ότι το άτομο γνώριζε τι έκανε καθώς και τις συνέπειες που θα προέκυπταν. Πρόκειται για την "τεχνική" έννοια του ηθικού στοιχείου του αδικήματος (mens rea). Στην ουσία συνάγουμε το στοιχείο αυτό από την απόδειξη του γεγονότος ότι ο δράστης τέλεσε την πράξη.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, για να προσδιορισθεί η πρόθεση του κατηγορουμένου πρέπει να ληφθούν υπ` όψιν όλες οι παράμετροι που σχετίζονται με την υπόθεση, συμπεριλαμβανομένης της φύσης του όπλου, των περιστάσεων κάτω από τις οποίες βρέθηκε το όπλο στην κατοχή του κατηγορουμένου, των όσων ισχυρίσθηκε ο δράστης για να εξηγήσει την κατοχή καθώς και του τρόπου χρησιμοποίησης του όπλου.

Η κατάθεση του κατηγορουμένου δεν αποτελεί, αφ` εαυτής, το μοναδικό παράγοντα που πρέπει να ληφθεί υπ` όψιν για να προσδιορισθεί η πρόθεση. Διάφοροι αντικειμενικοί παράγοντες μπορούν να μας βοηθήσουν στο να την προσδιορίσουμε. Εξ` άλλου, το γεγονός ότι ο κατηγορούμενος κατείχε το όπλο με αμυντικό σκοπό δεν είναι αρκετό από μόνο του για να προσδιορίσει την ενοχή ή την αθωότητα του ατόμου.

Είναι φανερό ότι το άρθρο 88 Καν.Π.Κ. στηρίζει την εφαρμογή του αντικειμενικού κριτηρίου. Η έκφραση που χρησιμοποιείται είναι "με ένα σκοπό επικίνδυνο για τη δημόσια τάξη και όχι με σκοπό να διαταράξει τη δημόσια τάξη. Η πρώτη έκφραση απαιτεί όπως ο σκοπός (όποιος κι αν είναι) είναι αντικειμενικά επικίνδυνος για τη δημόσια τάξη. Η δεύτερη απαιτεί τη συγκεκριμένη πρόθεση του κατηγορουμένου όπως διαταράξει τη δημόσια τάξη.

Στις περιπτώσεις όπου καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι ο κατηγορούμενος κατείχε ένα όπλο για να υπερασπίσει τον εαυτό του, η κρίσιμη ερώτηση είναι να διακριβωθεί αν η επίθεση που προσπαθούσε να αποκρούσει μπορούσε να αποφευχθεί. Μόνον όταν η επίθεση ήταν εντελώς αναπόφευκτη τότε ο σκοπός δεν είναι επικίνδυνος. Εν προκειμένω, μάλιστα, είναι η επίθεση που παραβιάζει τη δημόσια τάξη και όχι η αντίδραση στην επίθεση(11).

Ειδικότερα και όσον αφορά το θέμα αν υπάρχει νόμιμη άμυνα το κριτήριο που χρησιμοποιείται είναι διαφορετικό απ` ότι στην περίπτωση της κατοχής βάσει του άρθρου 88. Στην πρώτη περίπτωση μας ενδιαφέρει ο λογικός χαρακτήρας αυτών που πίστευε ο συγκεκριμένος κατηγορούμενος ως προς τις περιστάσεις, ενώ στην περίπτωση της κατοχής είναι οι συγκεκριμένες αντικειμενικής περιστάσεις που μας ενδιαφέρουν(12).

Εφαρμόζοντας τα παραπάνω κριτήρια στην περίπτωση που αναλύσαμε ο δικαστής Bastarache τονίζει: "Η φυλακή του Edmonton ήταν ένας χώρος επικίνδυνος. Η κατάσταση ήταν εκρηκτική, η βία βασίλευε και η πλειονότητα των κρατουμένων κατείχαν όπλα. Η συμμορία Indian Posse, στην οποία ανήκε το θύμα, ασκούσε την κυριαρχία στη φυλακή με τη βία και τον εκφοβισμό. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, ο σκοπός του κου Kerr δεν ήταν επικίνδυνος για τη δημόσια τάξη δεδομένου ότι η επίθεση ήταν καταφανώς αναπόφευκτη. Ο κατηγορούμενος δέχθηκε βάσιμες απειλές για άμεση επίθεση σ` ένα περιβάλλον που δεν του επέτρεπε σε καμία περίπτωση να ξεφύγει και όπου ήταν ανώφελο να ζητήσει προστασία(13).

Τι διακρίνει, όμως, την περίπτωση όπου η οπλοφορία γίνεται για να αποκρουσθεί μία άμεση επίθεση, από εκείνην όπου το άτομο οπλοφορεί καθημερινά με στόχο να υπερασπίσει τον εαυτό του, αν χρειασθεί, όπως όταν κυκλοφορεί σε επικίνδυνους χώρους; Στη δεύτερη περίπτωση ο στόχος της κατοχής του όπλου είναι ασυμβίβαστος με την υποχρέωση να αποφευχθεί η βίαιη αντιπαράθεση α) διαφεύγοντας, β) ζητώντας τη βοήθεια της αστυνομίας και γ) ανοίγοντας διαπραγματεύσεις. Αντίθετα η οπλοφορία σε μία δεδομένη στιγμή, μία ορισμένη μέρα για να αντιμετωπισθεί ένας άμεσος κίνδυνος θανάτου από τον οποίο είναι, πραγματικά, αδύνατο να ξεφύγει το άτομο δεν αποτελεί απειλή για τη δημόσια τάξη.

Προσωπικά, πάντως, εκτιμούμε ότι, εν προκειμένω δεν υφίστατο καμία από τις τρεις περιπτώσεις που ανέφερε ο δικαστής. Ο κος Kerr α) δεν μπορούσε, κάτω από τις συγκεκριμένες συνθήκες και με την πόρτα κλειστή να αποφύγει τη βίαιη αντιπαράθεση μέσω της διαφυγής, β) δεν μπορούσε να ζητήσει βοήθεια από την αστυνομία και γ) δεν μπορούσε να διαπραγματευθεί. Αυτές οι προϋποθέσεις που μπορεί να υφίστανται σ` ένα ελεύθερο περιβάλλον είναι πολύ δύσκολο να υπάρξουν στη φυλακή όσο παράδοξο και αν φαίνεται από πρώτη άποψη.

Πάντως, ο δικαστής Bastarache, έχοντας συνείδηση ότι η απόφασή του μπορεί να ανοίξει την πόρτα στην αυτοδικία καταλήγει: "Όλοι οι Καναδοί έχουν δικαίωμα να αισθάνονται ότι είναι προστατευμένοι από την απειλή που συνιστούν η κατοχή και κυκλοφορία κρυμμένων όπλων. Αν οι τελευταίες αυτές πρακτικές θεωρηθούν ως νόμιμες όλο και περισσότεροι Καναδοί μπορεί να πιστέψουν ότι είναι συνετό να οπλοφορούν για να υπερασπίσουν τον εαυτό τους ή την οικογένειά τους. Ίσως τότε να βλέπαμε να αναπτύσσεται μία τάση προς την αυτοδικία με τον κίνδυνο πολλαπλασιασμού των βίαιων περιστατικών.

Όμως, στην προκειμένη περίπτωση, η αθωωτική απόφαση οφείλεται, αποκλειστικά, στο γεγονός ότι η κατηγορία απαγγέλθηκε με βάση ένα συγκεκριμένο περιστατικό που έλαβε χώρα μετά από βάσιμες απειλές που δημιούργησαν έναν άμεσο κίνδυνο ο οποίος δεν μπορούσε να αποφευχθεί διαφορετικά.

III. Παρατηρήσεις

1) Ο δικαστής Bastarache δικαιολογεί την κατοχή όπλου από την ύπαρξη συγκεκριμένης απειλής. Δεδομένου, όμως, ότι ο προσδιορισμός του συγκεκριμένου χαρακτήρα της απειλής είναι εξαιρετικά δύσκολο να πραγματοποιηθεί, πρέπει να προσφύγουμε αναγκαστικά σε κριτήρια αντικειμενικά που αναφέρονται στις περιστάσεις που περιβάλλουν την πράξη.

Η θέση του δικαστή Bastarache σημαίνει άραγε ότι εκτός από εκείνους που επιτρέπεται από το νόμο να οπλοφορούν δικαιούνται (ή συγχωρούνται) να φέρουν όπλα και όσοι πρόκειται να αντιμετωπίσουν μία έκρυθμη κατάσταση από την οποία δεν μπορούν να ξεφύγουν; Στην περίπτωση που μας απασχόλησε πιο πάνω αν και ο νόμος (τόσο στον Καναδά όσο και στην Ελλάδα)(14) απαγορεύει την κατοχή όπλων από τους κρατούμενους στις φυλακές, η συγκεκριμένη κατοχή από τον κο Kerr είναι δικαιολογημένη διότι δεν ήταν δυνατό να παρασχεθεί η αναγκαία προστασία από το Κράτος.

2) Η αναγνώριση από ένα δικαστή Ανωτάτου Δικαστηρίου όπως ο δικαστής Bastarache ότι η φυλακή δεν μπορεί να προστατεύσει το άτομο που είναι έγκλειστο και ότι είναι ανώφελο και ανέφικτο για τον κρατούμενο να ζητήσει προστασία για τη ζωή του είναι μια θλιβερή διαπίστωση της πραγματικότητας που επικρατεί στις φυλακές. Πρόκειται για άποψη θαρραλέα θα λέγαμε, μάλιστα, επαναστατική.

Κάτω από αυτές τις συνθήκες ο κρατούμενος τιμωρείται πολλαπλά. Η φυλακή δεν αποτελεί πλέον μόνο ένα σχολείο του εγκλήματος αλλά και ένα χώρο όπου το άτομο κινδυνεύει από πράξεις βίας των άλλων συγκρατουμένων χωρίς να μπορεί να ζητήσει προστασία από τις Αρχές. Μέχρι τώρα γνωρίζαμε, εμπειρικά ,ότι μαζί με τις άλλες παράπλευρες συνέπειες της ποινής του εγκλεισμού, όπως το στιγματισμό, την απώλεια της δουλειάς, τις δυσάρεστες συνέπειες για την προσωπική ζωή, υπήρχε και η πιθανότητα να γίνει ο κρατούμενος θύμα ανεξέλεγκτης βίας, όμως το θέμα δεν μας είχε απασχολήσει σοβαρά ως επιστήμονες. Κρίνεται απόλυτα αναγκαίο να γίνει μια σοβαρή επιστημονική έρευνα γύρω από την έκταση και τους τρόπους αντιμετώπισης του φαινομένου της βίας στις φυλακές. Αν θέλουμε να είμαστε κατ` ελάχιστα, συνεπείς προς αυτά που διδάσκουμε στους φοιτητές μας όσον αφορά την πρόληψη και την πρόβλεψη τέλεσης των εγκλημάτων τα φαινόμενα της βίας στις φυλακές μας υποχρεώνουν να αποδεχθούμε ότι είναι, εκ των πραγμάτων, αναπόφευκτο, για τον κρατούμενο, να φέρει όπλα για να προστατευθεί.

Το δικαίωμα στην αυτοάμυνα για τους κρατούμενους θα γίνει σιωπηρά αποδεκτό μπροστά στην αδυναμία του Κράτους να παράσχει επαρκή προστασία όπως είναι υποχρεωμένο να κάμει(15). Η επικράτηση του νόμου της ζούγκλας στις φυλακές αποτελεί μια δυσάρεστη πραγματικότητα που η Ελλάδα πρέπει να αντιμετωπίσει σοβαρά. Σε καμία περίπτωση, πάντως, το φαινόμενο δεν πρέπει να οδηγήσει στην εύκολη λύση της πλήρους απομόνωσης των κρατουμένων που διαβιώνουν υπό συνθήκες υψίστης ασφαλείας.

3) Η υποχρέωση του Κράτους να παράσχει όρους ασφαλούς διαβίωσης, μέσα σε λογικά πλαίσια, για τους κρατούμενους αναγνωρίζεται πλέον και από νομοθετικά κείμενα με αυξημένη τυπική ισχύ όπως η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων που κατοχυρώνουν το δικαίωμα στη ζωή και την ασφάλεια(16). Αν, για παράδειγμα, ένας κρατούμενος στις ελληνικές φυλακές τραυματισθεί σε μία συμπλοκή, τότε η Ελλάδα θα μπορούσε να κληθεί να τον αποζημιώσει εκείνον ή την οικογένειά του για τη βλάβη που υπέστη. Η εξαίρεση αυτή από τον κανόνα ότι το Κράτος δεν έχει τη θετική υποχρέωση να προστατέψει τους πολίτες από τις εγκληματικές πράξεις τρίτων δικαιολογείται από το ότι στην περίπτωση των κρατουμένων (και των ψυχικά ασθενών που είναι έγκλειστοι) είναι το ίδιο το Κράτος που τους έθεσε σ` αυτή την κατάσταση(17).

4) Στην περίπτωση των κρατουμένων τους οποίους, όπως αναφέραμε, το ίδιο το Κράτος έθεσε με τη βία σ` αυτή την κατάσταση είναι άραγε υποχρεωμένο (το Κράτος) να κλείσει τα μάτια" στο να φέρουν οι κρατούμενοι όπλα για προληπτικούς λόγους;

Τι γίνεται, όμως, σε καθεστώς ελευθερίας, όπου μερικές φορές, οι περιστάσεις προσομοιάζουν προς αυτές όπου το Κράτος αδυνατεί να παράσχει την οφειλόμενη προστασία; Μιλάμε, για παράδειγμα, για εξαιρετικά βεβαρημένους χώρους αστικών περιοχών, όπως κεντρικές πλατείες και σταθμούς μετρό, όπου συνυπάρχουν, υπό ασφυκτικούς όρους, άνθρωποι διαφόρων προελεύσεων και εθνικοτήτων ή ακόμη και για απομακρυσμένους χώρους στην επαρχία (π.χ. ορισμένες παραμεθόριες περιοχές) όπου οι πολίτες μένουν ουσιαστικά απροστάτευτοι. Ανοίγει, άραγε, η πόρτα για την αναγνώριση ενός δικαιώματος στην αυτοάμυνα; Για να μην συμβεί κάτι τέτοιο, πράγμα που μπορεί να έχει πολύ δυσάρεστες συνέπειες, η υπόθεση Kerr πρέπει να περιορισθεί στις περιπτώσεις των ατόμων που το Κράτος έθεσε σε μία κατάσταση εγκλεισμού χωρίς να μπορεί να τους εξασφαλίσει τη λογικά αναμενόμενη προστασία. Στις περιπτώσεις αυτές το άτομο συγχωρείται (αλλά δεν δικαιολογείται) να κατέχει όπλο για να προστατεύσει τον εαυτό του. Η αυτοάμυνα θα μπορούσε, τότε, να αποτελέσει ένα λόγο που αποκλείει τον καταλογισμό και όχι έναν όρο που αίρει τον άδικο χαρακτήρα της πράξης.


http://www.astynomia.gr/