«Το νερό των βιολογικών μπορεί να σας σώσει»

[Spirit oF Fire]

ΤΑΚΑΣΙ ΑΣΑΝΟ
Καθηγητής Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας
«Το νερό των βιολογικών μπορεί να σας σώσει»

Συνέντευξη στον ΓΙΩΡΓΟ ΛΙΑΛΙΟ,
Φωτογραφίες: ΠΑΥΛΟΣ ΦΥΣΑΚΗΣ
Πηγή: Καθημερινή

Ο Ιάπωνας καθηγητής Υδρολογίας του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας μιλάει στο ΟΙΚΟ για την επανάχρηση νερού, μια πρακτική ξένη στη χώρα μας, τονίζοντας πως το κοινό δεν πρέπει να τη φοβάται. «Συχνά, το νερό που προκύπτει από ένα βιολογικό καθαρισμό είναι ασφαλέστερο απ' αυτό ενός ποταμού στον οποίο καταλήγουν όλων των ειδών τα απόβλητα».

H επανάχρηση των αστικών λυμάτων, αφού καθαριστούν από τους βιολογικούς καθαρισμούς, είναι μονόδρομος, ιδίως για τις περιοχές που έχουν πρόβλημα επάρκειας, λέει ο καθηγητής Τακάσι Ασάνο. Με 35ετή ερευνητική και πρακτική συνεισφορά στο συγκεκριμένο πεδίο και πολλές διακρίσεις, ο καθηγητής του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας UC DAVIS μας προτρέπει να ξεπεράσουμε την προκατάληψή μας και να ξαναχρησιμοποιήσουμε το νερό για τη γεωργία, για την άρδευση πάρκων, για αναψυχή. Ο καθηγητής, που βρέθηκε στην Ελλάδα προσκεκλημένος του Φορέα Διαχείρισης της Λιμνοθάλασσας Μεσολογγίου, μιλάει για τα πλεονεκτήματα του επαναχρησιμοποιημένου νερού και εκφράζει την αντίθεσή του στην εκτροπή του Αχελώου.

Πολλοί Ελληνες φοβούνται την επανάχρηση του νερού, αισθάνονται ότι θα είναι μολυσμένο.
Είναι η πιο κοινή προκατάληψη που συναντάμε. Πρέπει όμως να μην ξεχνάμε ότι η επανάχρηση του νερού προϋποθέτει καλή υγειονομική επεξεργασία, δηλαδή ένα βιολογικό καθαρισμό που να λειτουργεί σωστά. Η δευτεροβάθμια επεξεργασία των αστικών λυμάτων είναι ούτως ή άλλως προαπαιτούμενη από την Ε.Ε., αν και απ' όσο γνωρίζω η Ελλάδα... έχει μείνει λίγο πίσω. Προτού επαναχρησιμοποιηθεί το νερό πρέπει να έχει καθαριστεί επαρκώς, με χλωρίωση ή οζόνωση, να μην έχει παθογενείς οργανισμούς ή βακτήρια.

Ποιες είναι οι δυνατότητες επανάχρησης του νερού;
Υπάρχουν πολλές διαφορετικές: για την άρδευση γεωργικών εκτάσεων ή τοπίου, βιομηχανική χρήση, αναψυχή, αναπλήρωση των υπογείων υδάτων. Οι τέσσερις πρώτες είναι εύκολες, και δεν αποκλείεται στο εγγύς μέλλον να δούμε κάποια ευρωπαϊκή οδηγία που να τις επιβάλλει.

Στην Καλιφόρνια, ποια είναι η κύρια χρήση του επαναχρησιμοποιούμενου νερού;
Περίπου το 50% χρησιμοποιείται στη γεωργία. Στην Καλιφόρνια έχουμε ήδη 20 χρόνια εμπειρίας στο πότισμα της καλλιέργειας ντομάτας, φράουλας και διαφόρων λαχανικών. Ενα 25% χρησιμοποιείται για πότισμα εκτάσεων, όπως πάρκα, γήπεδα γκολφ. Στην Ιαπωνία είναι διαδεδομένη η χρήση του και για αισθητικούς λόγους: λ.χ. για τη δημιουργία ρυακιών και καταρρακτών σ' ένα πάρκο.

Στην Ευρώπη υπάρχουν παραδείγματα;
Πολλά. Στην Ισπανία το νερό των βιολογικών χρησιμοποιείται για άρδευση στη γεωργία και για τις ανάγκες των γηπέδων γκολφ. Το ίδιο στη νότια Ιταλία και στη νότια Γαλλία. Υπάρχουν και στην Ελλάδα πετυχημένα παραδείγματα, απλά δεν έχουν εφαρμοστεί σε μεγάλη κλίμακα.

Ποια είναι τα κύρια πλεονεκτήματα;
Το κύριο επιχείρημα είναι ότι το νερό... είναι ήδη στις πόλεις μας και εμείς το πετάμε! Δηλαδή, το νερό που προκύπτει από έναν βιολογικό καθαρισμό είναι πολύ κοντά στην αρχική του ποιότητα και χρειάζεται ελάχιστη επεξεργασία. Για ποιο λόγο λοιπόν να καταναλώνεις πολύτιμο νερό ή να μεταφέρεις από αλλού, όταν το έχεις δίπλα σου; Η απόσταση την οποία ταξιδεύει το νερό για τις ανάγκες του Λος Αντζελες και της Καλιφόρνιας π.χ. είναι τεράστια. Σαν να φέρνεις νερό από την Ελβετία στη Μαδρίτη!

Μιας και μιλάμε για μεταφορά νερού, στην Ελλάδα προωθείται επί δεκαετίες η εκτροπή του ποταμού Αχελώου για την άρδευση γεωργικών εκτάσεων...
Οταν αλλάζεις την οικολογία μιας περιοχής, αυτό έχει συνέπειες. Για παράδειγμα στην Καλιφόρνια, ο κόλπος του Σαν Φρανσίσκο υποφέρει από την άντληση του νερού από τα ποτάμια του για την ύδρευση του Λος Αντζελες. Υπάρχουν σαφείς συνέπειες στα είδη της χλωρίδας και της πανίδας του κόλπου, στους υδροτόπους του. Η ιστορία μας λέει να είμαστε πολύ προσεκτικοί.

Στα ελληνικά νησιά, όπου υπάρχει οξύ πρόβλημα όχι μόνο στην επάρκεια, αλλά και στην ποιότητα του νερού, θα μπορούσε η επανάχρηση να είναι λύση;
Η υψηλή αλατότητα του νερού δεν βοηθάει. Υπάρχουν βέβαια τεχνολογίες, όπως η χρήση ειδικών μεμβρανών για περαιτέρω επεξεργασία. Ισως στο μέλλον, σε συνδυασμό με μονάδες αφαλάτωσης, να έχει η επανάχρηση μια ευκαιρία και στα νησιά σας. Στα Κανάρια χρησιμοποιούν αιολική ενέργεια για τις αφαλατώσεις. Είναι πολύ σημαντικό να μην χρησιμοποιείς συμβατικές πηγές ενέργειας. Η ενέργεια και το νερό θα είναι τα σημαντικότερα ζητήματα στο μέλλον.

Η επανάχρηση νερού μπορεί να λύσει τα πρόβληματα μιας περιοχής με σοβαρό πρόβλημα στην επάρκεια του νερού;
Οχι απαραίτητα. Το «κλειδί» βρίσκεται στη σωστή γνώση των πηγών και των αποθεμάτων. Η χρήση νερού από πηγές και ποτάμια, η δημιουργία φραγμάτων, οι δυνατότητες της αφαλάτωσης και της επανάχρησης, όλα αυτά πρέπει να λαμβάνονται υπ' όψιν πριν πάρεις μια απόφαση. Πρέπει να βλέπεις το νερό σαν σύνολο, σαν έναν ενιαίο πόρο.

Τι να κάνεις όμως τις δυνατότητες της τεχνολογίας, αν ο κόσμος φοβάται το επαναχρησιμοποιημένο νερό...Αυτό είναι αλήθεια. Απαιτείται όχι μόνο ενημέρωση του κόσμου, αλλά και διαβούλευση με αυτόν. Οι κυβερνήσεις συχνά υποθέτουν ότι το κοινό είναι ηλίθιο, αλλά δεν είναι. Πρέπει να του μιλήσεις, ακόμα κι από το σχολείο, για την αξία του νερού, για τις νέες τεχνολογίες. Πρέπει να καταλάβει ότι το νερό που προκύπτει από έναν βιολογικό καθαρισμό είναι συχνά πιο καθαρό και ασφαλές από το νερό των ποταμών, στους οποίους μπορεί να καταλήγουν λύματα, φυτοφάρμακα και άλλα απόβλητα.

http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_arti ... 08_1287564

[Spirit oF Fire]

Τα φύκια... υποκαθιστούν τον βιολογικό καθαρισμό
Καθαρίζουν τα υγρά απόβλητα από επιβλαβείς ουσίες και αποτρέπουν τη μόλυνση των θαλασσών

Ελληνες ερευνητές του Πανεπιστημίου Αθηνών ανέπτυξαν ένα πρωτότυπο και καινοτόμο πρόγραμμα επεξεργασίας των υγρών αποβλήτων των μονάδων βιολογικού καθαρισμού, τα οποία συνήθως καταλήγουν στη θάλασσα. Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν φύκη, τα οποία «λειτουργούν» ως βιοφίλτρα και καθαρίζουν το νερό από ουσίες που μπορεί να είναι βλαβερές για τα οικοσυστήματα
Ως πεδίο της έρευνας οι επιστήμονες επέλεξαν τη νήσο Ιο και τα αποτελέσματα είναι θεαματικά! Στα πρώτα πειράματα μετρήθηκε μέχρι 50% απορρόφηση των ανόργανων θρεπτικών ουσιών σε μικρό χρονικό διάστημα.

Σε μετρήσεις αύξησης της βιομάζας το φύκος που χρησιμοποιήθηκε έδειξε ότι υπό ορισμένες συνθήκες, μπορεί να υπερδιπλασιάζει τη βιομάζα του σε λιγότερο από 1 μήνα!

Η μελέτη δεν έχει ολοκληρωθεί. Αν το πείραμα... «πετύχει», εκτός από τον καθαρισμό των υγρών αποβλήτων, η παραγόμενη βιομάζα των φυκών θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί και γι άλλες χρήσεις, όπως λίπασμα και χαρτομάζα.

Επιπρόσθετα, η καλλιέργεια φυκών θα αποτελέσει πόλο έλξης και έναν νέο τρόπο απασχόλησης για τους νέους παραθαλάσσιων και νησιωτικών περιοχών, οι οποίοι έτσι θα μπορούν να παραμένουν και να εργάζονται στον τόπο τους.

Γιατί επιλέχθηκε η Ιος
Ως πεδίο της έρευνας επιλέχθηκε η Ιος γιατί, όπως εξηγεί ο επικεφαλής κ. Κατσαρός, «οι λόγοι είναι το γεγονός ότι τα απόβλητα είναι καθαρά οικιστικά χωρίς καθόλου βιομηχανικά, καθώς και η μικρή σχετικά παραγωγή, που επιτρέπει τη διαχείριση του συνόλου των αποβλήτων, εφόσον εφαρμοσθεί ευρείας κλίμακας επεξεργασία.

Ενας επιπρόσθετος, αλλά βασικός λόγος είναι η άριστη συνεργασία με τη δημοτική αρχή της Ιου, η οποία είχε στηρίξει το πρόγραμμα ακόμη και πριν από τη χρηματοδότησή του από τη ΓΓΕΤ».

Αρχικά έγινε προκαταρκτική μελέτη για την επιλογή των κατάλληλων ειδών φυκών που θα χρησιμοποιηθούν. Από τη μελέτη αυτή, η οποία έγινε με χρήση ειδών της τοπικής θαλάσσιας φυκοχλωρίδας, επελέγη το χλωροφύκος Ulva lactuca (ούλβα) ή «μαρούλι» της θάλασσας ως το πλέον κατάλληλο.

Το είδος αυτό, σύμφωνα με τους Ελληνες επιστήμονες παρουσιάζει τα καλύτερα αποτελέσματα τόσο στην απορρόφηση θρεπτικών όσο και στην αύξηση της βιομάζας.

«Μετά την επιλογή του είδους, έγιναν πειράματα στο νησί, καθώς και στο εργαστήριο. Τα πρώτα πειράματα περιλάμβαναν καλλιέργεια του είδους σε δεξαμενές σταθερού όγκου, στις οποίες τοποθετείται μείγμα αποβλήτου και θαλάσσιου νερού και οι οποίες λειτουργούν σαν κλειστά συστήματα μελέτης απορρόφησης θρεπτικών», επισημαίνει ο κ. Παναγιώτης Τσαγκαμίλης.

Μετρήσεις
«Η κάθε δεξαμενή διαθέτει μηχανισμό δημιουργίας κυμάτων - αερισμού. Μετρήθηκε η απορρόφηση θρεπτικών (φωσφορικών, αμμωνιακών, νιτρικών και νιτρωδών) καθώς και η αύξηση της βιομάζας συναρτήσει του χρόνου.

Τα πρώτα εργαστηριακά πειράματα έδειξαν, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, απορρόφηση φωσφορικών και αμμωνιακών περίπου 50% σε διάστημα μίας ώρας. Σε μετρήσεις αύξησης της βιομάζας το φύκος έδειξε υπό ορισμένες συνθήκες ότι μπορεί να υπερδιπλασιάζει τη βιομάζα του σε λιγότερο από 1 μήνα».

Παράλληλα με τα πειράματα πεδίου, έγιναν πειράματα στο εργαστήριο στα οποία εντοπίστηκε η βέλτιστη αναλογία νερού βιολογικού καθαρισμού προς θαλασσινό νερό, που πρέπει να χρησιμοποιηθεί, έτσι ώστε να επιτευχθεί ικανοποιητική απορρόφηση θρεπτικών στοιχείων. Βρέθηκε ότι η αναλογία αυτή είναι άμεσα εξαρτώμενη από τη διάρκεια που επιθυμούμε να παραμείνει το υλικό στη δεξαμενή. Τα παραπάνω υπολογίστηκαν στο εργαστήριο με πειράματα βιωσιμότητας του υλικού με μέτρηση της χλωροφύλλης σε διαφορετικές τιμές αλατότητας.«Στη δεύτερη φάση, έγιναν μετρήσεις απορρόφησης θρεπτικών σε συνθήκες συνεχούς ροής, σε άλλες δεξαμενές βελτιωμένης σχεδίασης. Από τις μετρήσεις αυτές αποκαλύφθηκε ότι το υλικό ούλβα απορροφά το 50% των νιτρικών και το 80% των αμμωνιακών με ροή ρυθμισμένη στα δέκα λίτρα την ώρα», προσθέτει ο κ. Κατσαρός.

Είδη φυκιών αποθηκεύουν βαρέα μέταλλα
Η ανθρώπινη δραστηριότητα, σε πολλές περιπτώσεις, προκαλεί διατάραξη της ισορροπίας των υδάτινων οικοσυστημάτων, με αποτέλεσμα να προκύπτουν δυσμενείς καταστάσεις.

Η απελευθέρωση στη θάλασσα π.χ. των υγρών αποβλήτων μονάδων βιολογικής επεξεργασίας λυμάτων μπορεί να αυξήσει την συγκέντρωση κάποιων ουσιών, όπως φωσφορικών, αμμωνιακών και νιτρικών αλάτων, προκαλώντας το φαινόμενο του ευτροφισμού.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την υπερβολική ανάπτυξη κάποιων οργανισμών σε βάρος κάποιων άλλων, πολλές φορές κάποιοι οργανισμοί καταστρέφονται και γενικά παρατηρείται βαθμιαία υποβάθμιση του οικοσυστήματος. Για τους λόγους αυτούς οι μονάδες βιολογικού καθαρισμού κανονικά πρέπει να εφαρμόζουν τη λεγόμενη τριτογενή επεξεργασία των αποβλήτων, ώστε το νερό που ελευθερώνεται να είναι απαλλαγμένο απ αυτά τα θρεπτικά.

Ο συνήθης τρόπος τριτογενούς επεξεργασίας γίνεται με τη χρήση χημικών ουσιών και είναι αρκετά δαπανηρός, γ αυτό και συνήθως δεν εφαρμόζεται.

Πολλές μελέτες έχουν δείξει την ικανότητα κάποιων φυκών να καθαρίζουν το νερό από τα τοξικά απόβλητα.

Για παράδειγμα, υπάρχουν είδη φυκών που έχουν την ικανότητα να αποθηκεύουν τεράστιες ποσότητες βαρέων μετάλλων χωρίς πρόβλημα. Τέτοια είδη αποτελούν τη βάση για τη δημιουργία βιοφίλτρων, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν στον βιολογικό καθαρισμό λυμάτων και ειδικότερα στο τρίτο και τελευταίο στάδιό του να χρησιμοποιηθούν τα φύκη ως βιοφίλτρα τριτογενούς καθαρισμού των αστικών λυμάτων, πράγμα το οποίο γίνεται από την ερευνητική ομάδα του κ. Κατσαρού στο νησί της Ιου.

Οι Ελληνες ερευνητές έχουν ξεκινήσει εδώ και τρία χρόνια την πειραματική χρήση των φυκών στον τριτογενή καθαρισμό λυμάτων.

Ταυτόχρονα, μελετάται στο εργαστήριο η χρήση μακροφυκών για τον καθαρισμό του νερού από βαρέα μέταλλα και ανόργανα θρεπτικά προκειμένου να διερευνηθούν όλες οι παράμετροι που πρέπει να ισχύουν για να τιθασευτούν οι ικανότητες των φυκών για χάρη μας.

ΠΩΣ (ΔΕΝ) ΑΞΙΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα περιβάλλεται από πολλά χιλιόμετρα ακτών, η μελέτη και η αξιοποίηση των φυκών δεν έχει προχωρήσει όσο θα έπρεπε. Υπάρχουν επιστήμονες που ασχολούνται με τη Φυκολογία, σε διάφορους τομείς στα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα της χώρας. Υπάρχουν αξιόλογα αποτελέσματα που προκύπτουν από τις μελέτες των φυκολόγων, τα οποία δημοσιεύονται σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά και ανακοινώνονται σε σχετικά επιστημονικά συνέδρια.

Ο επιστημονικός φορέας των Ελλήνων φυκολόγων είναι η Ελληνική Φυκολογική Εταιρεία (ΕΛ.Φ.Ε., http://www.phycology.gr), της οποίας πρόεδρος είναι ο κ. Χ. Κατσαρός, αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Βιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της και της προσπάθειας ανάδειξης των φυκών και της Φυκολογίας στην Ελλάδα, η ΕΛ.Φ.Ε. προετοιμάζει και σύντομα εκτυπώνει φυλλάδιο με θέμα «Γνωρίστε τα Φύκη», το οποίο θα διανεμηθεί στα σχολεία μέσης εκπαίδευσης και στα κέντρα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, ώστε τα παιδιά να γνωρίσουν καλύτερα τα φύκη. Μετά την κυκλοφορία του φυλλαδίου σχεδιάζεται η διοργάνωση ημερίδας με θέμα τη διδασκαλία της Φυκολογίας στην Ελλάδα. ΓΙΑΤΙ ΘΕΩΡΟΥΝΤΑΙ ΠΗΓΗ ΖΩΗΣ

Για να αρχίσουμε από το σημαντικότερο στοιχείο που πολλοί δεν γνωρίζουν πρέπει να αναφέρουμε το γεγονός ότι τα φύκη, όπως φυσικά και τα φυτά της χέρσου, φωτοσυνθέτουν. Κατά τη λειτουργία αυτή ελευθερώνουν οξυγόνο. Το οξυγόνο αυτό χρησιμοποιείται από όλους τους υπόλοιπους οργανισμούς του πλανήτη, δηλαδή από τον άνθρωπο και τα ζώα. Από αυτό λοιπόν το οξυγόνο, το 50-60% παράγεται από τα φύκη, κυρίως αυτά που ζουν στους ωκεανούς, δηλαδή από το πλαγκτόν.

Ολοι καταλαβαίνουμε ότι χωρίς τα φύκη δεν θα υπήρχε ζωή στον πλανήτη.

Δεύτερη σημαντική προσφορά των φυκών, που δεν είναι γνωστή, είναι η συμμετοχή τους στην πρωτογενή παραγωγή. Με απλά λόγια, λόγω της φωτοσυνθετικής τους δραστηριότητας, μετατρέπουν την ενέργεια του ήλιου σε ουσίες που αποτελούν το σώμα τους και αυτές οι ουσίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως τροφή από άλλους ζωικούς οργανισμούς, αποτελώντας έτσι τη βάση της τροφικής αλυσίδας.

Πολλά φύκη χρησιμοποιούνται εδώ και πολλά χρόνια ως τροφή από λαούς της Ανατολής, τελευταία δε και από τον δυτικό κόσμο. Το «sushi» έχει αρχίσει και γίνεται δημοφιλές.

Προϊόντα από φύκη χρησιμοποιούνται στην παραγωγή τροφίμων, καλλυντικών και φαρμάκων. Η ζελατίνη, που χρησιμοποιείται στη ζαχαροπλαστική, προέρχεται από ορισμένα φύκη. Οι οδοντόκρεμες περιέχουν προϊόντα φυκών. Επίσης χρησιμοποιούνται για την παραγωγή λιπασμάτων, ζωοτροφών κλπ., αλλά και στη βελτίωση των συνθηκών καλλιεργήσιμων εδαφών (βιολογική καλλιέργεια).

Αξιόπιστοι δείκτες
Τα φύκη λόγω της εμπλοκής τους, στους βιο - γεω - χημικούς πλανητικούς κύκλους των στοιχείων αζώτου, άνθρακα, φωσφόρου, οξυγόνου και θείου, αλλά και στη συγκρότηση - λειτουργία βιοκοινωνιών στο υδάτινο περιβάλλον παρουσιάζουν ουσιαστικό ενδιαφέρον από οικολογικής σκοπιάς, καθώς: Ορισμένα αποτελούν αρκετά αξιόπιστους δείκτες για την αξιολόγηση της οικολογικής ποιότητας των υδάτων καθώς και για την εξαγωγή χρήσιμων πληροφοριών για τις κλιματικές και περιβαλλοντικές συνθήκες σε άλλες γεωλογικές εποχές.

ΜΑΡΙΝΑ ΖΙΩΖΙΟΥ

http://www.ethnos.gr/article.asp?catid= ... bid=146110