ΠΑΡΑΜΟΝΕΣ ΤΗς ΕΘΝΕΓΕΡΣΙΑΣ

[Dhmellhn]

"Το γένος ποτέ δεν υποτάχθηκε στον σουλτάνο. Είχε πάντα τον βασιλιά του, τον στρατό του, τα κάστρα του. Βασιλιάς του ο Μαρμαρωμένος Βασιλιάς, στρατός του οι Αρματωλοί και κλέφτες, κάστρα του η Μάνη και το Σούλι."
(Θεόδωρος Κολοκοτρώνης)

Μετά το τέλος των ρωσοτουρκικών πολέμων η παρακμή της οθωμανικής αυτοκρατορίας επιταχύνθηκε βαθμιαία με την πολιτκή αναταραχή, η οποία παρατηρήθηκε σε ολόκληρο τον βαλκανικό χώρο και εντάθηκε ακόμη περισσότερο με την επέκταση της γεωγραφικής δικαιοδοσίας των τούρκων μπέηδων, όπως του Αλή πασά και του Ισμαήλ μπέη των Σερρών, αλλά και την σερβική επανάσταση στις αρχές του 19ου. Η απήχηση της σερβικής εξέγερσης στην Ελλάδα εκδηλώθηκε με γενικό αναβρασμό στην Μάνη, στα Άγραφα και στον βορειοελλαδικό χώρο. Αξιόλογη αντιστασιακή δράση ανέλαβαν οι κλεφταρματωλοί του Ολύμπου, όπως ο Γεωργάκης Ολύμπιος, ο Νικοτσαράς, ο Καρατάσος και άλλοι, οι οποίοι πολέμησαν στο πλευρό των Σέρβων. Τον Οκτώβριο του 1803 ο Γεωργάκης συνεννοήθηκε με τον ηγεμόνα της Βλαχίας, Κωνσταντίνο Υψηλάντη να σχηματίσει το "Ελληνικό σύνταγμα της Οδησσού", που πήρε μέρος στον ρωσοτουρκικό πόλεμο του 1806-1812. Το εθελοντικό αυτό σώμα με επικεφαλής τον Νικόλαο Πάγκαλο αποτελείτο από Έλληνες της μεσημβρινής Ρωσίας, της Μολδαβίας και της Βλαχίας, αλλά και μετανάστες από την ηπειρωτική Ελλάδα και τα νησιά. Το "Ελληνικό σύνταγμα της Οδησσού" διαλύθηκε στα τέλη του 1807.

Στην Μάνη, τώρα, επικρατεί ένας επαναστατικός αναβρασμός σε ολόκληρη την διάρκεια της Τουρκοκρατίας. Στις αρχές του 19ου μια μεγάλη οικογένεια της Μάνης, οι Γρηγοράκηδες, είχαν ξεσηκώσει τους Μανιάτες. Ο ρωτοτουρκικός πόλεμος του 1806-1812 προκάλεσε σημαντική αναταραχή στον Ελλαδικό χώρο. Το 1804 η Πύλη άρχισε να παίρνει μέτρα για την καταδίωξη των ενόπλων ελληνικών αντιστασιακών πυρήνων. Η ασφάλεια στην Πελοπόνησσο επιβλήθηκε με την εξόντωση των Κολοκοτρωναίων. Οι Ρώσοι με στρατηγό τον Έλληνα Εμμανουήλ Παπαδόπουλο χρησιμοποίησαν τα στρατιωτικά σώματα των Σουλιωτών, που είχαν καταφύγει στο μεταξύ στα Ιόνια νησιά.

Στο Βόρειο Αιγαίο δρούσε ο ρωσικός στόλος. Η άφιξη του προκάλεσε τον ενθουσιασμό των αρχηγών των νησιών της Ύδρας, των Σπετσών και άλλων κοντινών, που κινητοποιήσαν αμέσως τα πλοία τους. Έλληνες αρματολοί, όπως ο Κατσαντώνης, ο Μπότσαρης, ο Βλαχάβας, οι Λαζαίοι, αγωνίζονται σε διάφορες περιοχές κατά των τούρκων. Ιδιαίτερα αξιόλογη υπήρξε η επαναστατική δραστηριοποίηση του Νικοτσαρά. Τον Ιούνιο του 1807 ο Νικοτσαράς, αφού πρώτα συνεννοήθηκε με τον ναύαρχο της ρωσικής μοίρας του Αιγαίου, Σινιάβιν, κατέστρωσε το παράτολμο σχέδιο να διασχίσει τις βαλκανικές χώρες και να ενωθεί με τα ρωσικά στρατεύματα της Βλαχίας. Ο Νικοτσαράς αποβιβάσθηκε στον Σταυρό Χαλκιδικής και προχώρησε προς την Ζίχνα, αλλά η επιχείρησή του ματαιώθηκε, ύστερα από την σύγκρουσή του με 8.000 άνδρες του Ισμαήλ των Σερρών. Στις αρχές Ιουλίου ο Νικοτσαράς έχασε την ζωή του πολεμώντας τους τούρκους στο Λιτόχωρο. Από τις αρχές του 1808 άρχισε να ξεσηκώνει τους κατοίκους της Στερεάς Ελλάδος ο Θύμιος Βλαχάβας, ο οποίος επεξέτεινε την δραστηριότητά του ακόμη και στον θεσσαλικό χώρο. Σκοπός του Βλαχάβα ήταν να ξεσηκώσει και τους τούρκους μπέηδες της θεσσαλικής πεδιάδος. Σε σύγκρουση με τον στρατό του Αλή πασά έξω από την Καλαμπάκα έχασε την ζωή του ο αδελφός του Θεοδωράκης Βλαχάβας. Ο Αλή πασάς επωφελούμενος από την γενική αναστάτωση που επικρατούσε, διεύρυνε συνεχώς την εξουσία του στον Ελλαδικό χώρο. Μαζί με τους γυιους του αγόραζε τα τουρκικά τσιφλίκια της Θεσσαλικής πεδιάδας, καταπίεζε τους χωρικούς και απομυζούσε τους κατοίκους επιβάλλοντας βαρείς φόρους. Κατά την χρονική περίοδο της ακμής του (1809-1812) η εξουσία που ασκούσε περιλάμβανε την Ήπειρο, την Θεσσαλία ως την Κατερίνη, ορισμένα τμήματα της Δυτικής Μακεδονίας, ολόκληρη σχεδόν την Στερεά Ελλάδα, μεγάλο μέρος της Ευβοίας και, με την παρουσία του γυιου του Βελή, έφθανε ως την Πελοπόννησο.

Κατά την διάρκεια του προαναφερθέντος ρωσοτουρκικού πολέμου (1806-1812), παρατηρήθηκε νέο ρεύμα Ελλήνων εποίκων προς την Ρωσία, ιδίως στην Βεσσαραβία, η οποία ενσωματώθηκε σε αυτήν. Εκτός από την Οδησσό σημαντικές ελληνικές κοινότητες στην Ρωσία ήταν η Χερσών, το Τάγκανροκ, η Μαριούπολη και το Νικολάγιεφ. Οι ναυτικές δυνάμεις των Ελλήνων πολλαπλασιάζονταν βαθμιαία. Οι Έλληνες αποτελούσαν τους κύριους φορείς του εμπορίου μεταξύ Ευξείνου και Μεσογείου. Μεγάλοι Ελληνικοί εμπορικοί οίκοι είχαν ιδρυθεί στην Οδησσό και στο Τάγκανροκ. Οι Υδραίοι ξεχώριζαν στην μεταφορά εμπορευμάτων εξυπηρετώντας τις ανάγκες του αγγλικού εμπορίου. Ανάλογος σε αριθμητική δύναμη ήταν ο εμπορικός στόλος των Σπετσών και των Ψαρρών, αλλά και του Πόρου και του Γαλαξιδιού. Η τεράστια αυτή εμπορική δραστηριότητα των Ελλήνων είχε προκαλέσει μεγάλη συσσώρευση πλούτου, που είχε ανάλογο αντίκτυπο στην ανύψωση του πνευματικού επιπέδου του υπόδουλου ελληνισμού, αλλά και στην εθνική αφύπνισή του. Παράλληλα με την ύπαρξη μιας αδύναμης και συντηρητικής αστικής τάξης μέσα στην Ελλάδα, σχηματίστηκε στο εξωτερικό μια άλλη, η οποία όμως διέφερε σημαντικά από την πρώτη. Οι Έλληνες έμποροι του εξωτερικού ήταν περισσότερο μορφωμένοι, πιο τολμηροί, πιο επαναστατικοί, ενώ εκείνοι που ζούσαν στα μεγάλα αστικά κέντρα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, υπήρξαν διστακτικοί και φοβισμένοι, εφόσον αντιμετώπιζαν καθημερινά τον ανελέητο τουρκικό ζυγό. Οι αστοί, λοιπόν, του εξωτερικού, της διασποράς, ακι οι Έλληνες λόγιοι, κινούνταν με μεγαλύετρη ευχέρεια και συνέβαλαν αποφασιστικά στην προετοιμασία τηςε Ελληνικής επανάστασης του 1821. Αυτοί πρωτοστάτησαν στην αφύπνιση του Ελληνικού έθνους με τις σημαντικές δωρεές τους προς τους σκλαβωμένους συμπατριώτες τους για την ίδρυση σχολίων και εκκλησιών και από αυτούς προήλθε η πρωτοβουλία για την ίδρυση της Φιλικής Εταιρείας.

Αξιοσημείωτο είναι, ακόμη, το γεγονός ότι η ιδέα της ελληνικής επανάστασης προήλθε από απλούς μικρεμπόρους και μικροαστούς του ελληνισμού της διασποράς, και από σπουδαστές του εξωτερικού, οι οποίοι υπήρξαν οι κύριοι φορείς του επαναστατικού ρεύματος. Με την πρωτοβουλία όλων αυτών μεταδόθηκε η φλόγα στους συμπατριώτες τους, στην κυρίως Ελλάδα, και έτσι γενικεύθηκε ο αγώνας, στον οποίο συμμετείχαν όλες οι κοινωνικές τάξεις του ελληνικού έθνους και ιδιαίτερα οι βιοτέχνες, οι γεωργοί και οι βοσκοί. Αυτοί ζούσαν κάτω από τον σκληρό τουρκικό ζυγό και δοκίμαζαν καθημερινά τις αυθαιρεσίες της τυρρανικής εξουσίας, τις βαριές φορολογίες, τις αγγαρείες και τις κακοποιήσεις, που δημιουργούσαν μια αφόρητη κατάσταση. Τα δεινοπαθήματα των Ελλήνων κατά την τουρκοκρατία και η απελπισία ήταν τα βασικά αίτια, που τους οδήγησαν στην απόφαση για την μαζική εξέγερση τους. Τις μαχητικές δυνάμεις των Ελλήνων αποτελούσαν οι αρματωλοί και οι κλέφτες των ορεινών όγκων του ελλαδικού χώρου, οι οποίοι αδικούνταν κατάφωρα από την στάση των τουρκικών αρχών, αλλά και αρκετών κοτζαμπάσηδων, συνεργατών των Οθωμανών. Σημαντική υπήρξε, ακόμη, η συμβολή των λαϊκών πνευματικών θησαυρών του παρελθόντος, των παραδόσεων, των θρύλων, και των ιστορικών τραγουδιών, στην εθνική αφύπνιση του ελληνισμού και στην οργάνωση της αντίστασης των Ελλήνων. Το όραμα της μελλοντικής αποκατάστασης έθρεψε για αιώνες ολόκληρους τους Έλληνες υπόδουλους και καλλιέργησε το πνεύμα της αντίστασής τους. Η "Μεγάλη Ιδέα" διαμορφώθηκε βαθμιαία από την σύμμιξη και την συγχώνευση λαϊκών και λόγιων στοιχείων, που η εμφάνισή τους προσδιορίζεται χρονικά από την άλωση της Κωνταντινούπολης το 1453 και ολοκληρώνεται κατά το δεύτερο μισό του 18ου με την πνευματική και οικονομική άνοδο του ελληνισμού.

Χωρίς την πνευματική άνοδο του υπόδουλου ελληνισμού, θα ήταν αδύνατο να πραγματοποιηθεί η επαναστατική κινητοποίησή του. Ο πολλαπλασιασμός των ελληνικών σχολείων και η παρουσία των Ελλήνων λογίων του εξωτερικού συνέβαλε αναμφισβήτητα στην εθνική αφύπνιση των Ελλήνων. Μεγάλη υπήρξε στο σημείο αυτό η επίδραση της γαλλικής επανάστασης. Οι λόγιοι του εξωτερικού, ιδίως της Μολδαβίας, της Βλαχίας και της Αυστρίας, έπαιξαν τεράστιο ρόλο στον διαφωτισμό του γένους, εμπνευσμένοι και οι ίδιοι από τον ευρωπαϊκό Διαφωτισμό. Στην Βλαχία, οι έλληνες λόγιοι συγκεντρώνονταν γύρω από την "Φιλολογική Εταιρεία" του Βουκουρεστίου. Με την συνεργασία του γραμματέα της "Φιλολογικής Εταιρείας" Μιχαήλ Σχινά και του Άνθιμου Γαζή εξεδόθει τον Ιανουάριο του 1811 το πρώτο επιστημονικό φιλολογικό περιοδικό του ελληνισμού, ο "Λόγιος Ερμής". Η κυριότερη πνευματική εστία των Ελλήνων στην Βιέννη υπήρξε ο ορθόδοξος ναός του Αγ. Γεωργίου με επικεφαλής τον Άνθιμο Γαζή. Ο "Λόγιος Ερμής" αποτέλεσε πόλο έλξης των Ελλήνων της διασποράς και το βασικότερο μέσο έκφρασής τους. Στην Βιέννη εργάζονταν ονομαστοί Έλληνες λόγιοι, οι Κοραϊστές Θεόκλητος Φαρμακίδης και Κ. Κοκκινάκης, που συνεχίζουν μετά το 1816 την έκδοση του "Λογίου Ερμή", ο Αθανάσιος Σταγειρίτης, ο Νεόφυτος Δούκας, ο Μανουήλ και Κυργιάκος Καπετανάκης και άλλοι. Στο Παρίσι έχουμε τον μεγάλο δάσκαλο του γένους Αδαμάντιο Κοραή, τον Παναγιώτη Κοδρικά, τον Γρηγόριο Ζαλίκογλου. Στο Βουκουρέστι ο Κωνσταντίνος Βαρδαλάχος, ο Αθανάσιος Ιωαννίδης, ο Στέφανος Κομμητάς. Στο Ιάσιο ο επίσκοπος Θεόκλητος, ο Δημήτριος Γοβδελάς και άλλοι.

Τέλος σε ένα άλλο σημαντικό κέντρο της Ευρώπης, το οποίο πρόκειται να εξελιχθεί σύντομα σε σπουδαία φιλελληνική εστία, στο Μόναχο, ξεχώριζε για τον θερμό ζήλο του ο καθηγητής κλασσικής φιλολογίας του πανεπιστημίου Friedrich Thiersch, ο οποίος προσκαλούσε Έλληνες σπουδαστές να φοιτήσουν στην Φιλοσοφική σχολή του Μονάχου.

ΤΟΥΤΟ ΜΟΝΑΧΑ ΕΧΩ ΝΑ ΠΩ ΜΕΘΥΣΤΕ ΑΠΟ Τ΄ΑΘΑΝΑΤΟ ΚΡΑΣΙ ΤΟΥ 21

ΘΝΗΤΟΙ ΤΟΙΣ ΑΘΑΝΑΤΟΙΣ ΓΟΝΥ ΚΛΙΝΑΤΕ

[PELTASTIS VARNAVAS]

Παιδιά 'μ' σαν θέλτε λεβεντιά κι κλέφτες να γενείτε,

Εμένα να, μαύρα 'μ' παιδιά, εμένα να ρωτήσετε,

εμένα να ρωτήσετε πως τα περνούν οι κλέφτες.

Δώδεκα χρό, μαύρα μ' παιδιά, δώδεκα χρόνους έκανα,

δώδεκα χρόνους έκανα στους κλέφτες καπετάνιος

Ζεστό ψωμί, μαύρα μ' παιδιά, ζεστό ψωμί δεν έφαγα.

Ζεστό ψωμί δεν έφαγα γλυκό κρασί δεν ήπια.

Σε στρώμα δεν, μαύρα μ' παιδιά σε στρώμα δεν κοιμήθηκα,

σε στρώμα δεν κοιμήθηκα ούτε σε μαξιλάρι

[PELTASTIS VARNAVAS]

Ένα μικρό καράβι μαζώνει τα πανιά,

Ανοίγει παντιέρα και πόλεμο ζητά.

Ζητά τον Άγιον Τάφο και την Αγια Σοφιά,

Κι ακόμα θα ζητήσει τον πατριάρχη μας,

Όπου τον εκρεμάσαν για το ινάτι μας.

Καμπάνες θα χτυπήσουν παν’ στα καμπαναριά,

Να σκάσουν οι χοτζάδες απάνου στα τζαμιά.

Κι όσοι Χριστόν πιστεύουν και τον δοξάζουνε,

Τον τούρκο λογαριάζουν να τον μοιράζουνε.

[PELTASTIS VARNAVAS]

Του Στέλιου Παπαθεμελή
Εξ αφορμής και του «μεταναστευτικού» επανήλθε στο προσκήνιο η συζήτηση περί έθνους και εθνικής ταυτότητας. Το έθνος – κράτος είναι μεταναγεννησιακό δημιούργημα, αλλά το έθνος με την έννοια του ανήκειν σε ένα ομοιογενές σύνολο με κοινούς συνεκτικούς δεσμούς πολιτισμού και αξιών ζωής, είναι παλαιό όσο και η ιστορία. «Ουδέν γλύκιον ης πατρίδος ηδε τοκήων γίγνεται». Δηλαδή από πατρίδα και γονιούς γλυκύτερο δεν έχει, βεβαιώνει ο πολυμήχανος Οδυσσεύς στην Ομηρική Οδύσσεια (ι, 34).
Οι παγκοσμιοκράτες αφαιρούν από το κράτος τη διάσταση του έθνους και το καθιστούν δια λοβοτομής ευπρόσβλητο στα σχέδιά τους και ευπώλητο στις αδηφάγες συναλλαγές τους.
Η νεοτερικότητα δογμάτισε ότι το έθνος είναι τεχνητό δημιούργημα του κράτους. Και το ελληνικό έθνος δημιούργημα του 19ου αιώνα, ήτοι του κρατιδίου της Μελούνας που προέκυψε από την Επανάσταση του 1821. Η θέση αυτή είναι βαθύτατα αντιεπιστημονική και ανιστόρητη. Θα.... προσιδίαζε ίσως σε νεοπαγή έθνη, αλλά είναι εκτός τόπου και χρόνου για ιστορικά έθνη που έχουν πολυαίωνη διαδρομή, προϋπήρξαν του κράτους και επεβίωσαν σε μακρές περιόδους και χωρίς ιδίαν κρατικήν οντότητα όπως το Ελληνικό.
Το κυρίαρχο δόγμα της ελληνικής ιστοριογραφίας, ακριβέστερα αυτής που εξουσιάζει σε Εκπαίδευση και ΜΜΕ είναι αυτό της νεοτερικότητας.
Θεωρία επείσακτη και εν πολλοίς ετεροκαθοριζόμενη. Επώνυμα στελέχη της έχουν καταγγελθεί ως μισθωτοί ξένων «πρυτανείων» π.χ. Soros. Τα μέλη της όμως έχουν τα μεγάλα μέσα στα μεγάλα Μέσα Ενημέρωσης.
Ισχυρίζονται ότι το ελληνικό έθνος δεν υπήρχε πριν το 1830. Αλλά τότε τί ήταν οι ήρωες αυτού έθνους – φαντάσματος που μάτωσαν «για του Χριστού την πίστη την αγία / και της πατρίδος της ελευθερία»;
Οι εθνομηδενιστές βρίσκονται «εντός, και επί ταυτά» όλων των κυβερνήσεων των τελευταίων χρόνων. Καλύπτουν θέσεις κλειδιά σε Εκπαίδευση και Επικοινωνία. Από κει διοχετεύουν με περίτεχνες κενολογίες τον μηδενισμό.
Μας θέλουν χωρίς ταυτότητα. Χωρίς προγόνους και χωρίς απογόνους. Χωρίς παρελθόν και γι’ αυτό χωρίς μέλλον. Αφού «σβήνοντας ένα κομμάτι από το παρελθόν σβήνει κανείς κι ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον» (Σεφέρης).
Δεν υπάρχει γενικά αποδεκτός ορισμός του έθνους. Κατά την αντικειμενική αντίληψη συστατικά του στοιχεία είναι: όμαιμον, ομόγλώσσον, ομόθρησκον και ομότροπον (Ηρόδοτος). Ενώ κατά την υποκειμενική θεωρία θεμελιώδες κριτήριο είναι η κοινότητα ιστορικού παρελθόντος, ενεργού παρόντος και επιθυμητού μέλλοντος που σφυρηλατεί ένας ανώτερος πολιτισμός. Αυτό διερμηνεύει ο Ισοκράτης στον Πανηγυρικό του όταν αποφαίνεται ότι η Αθήνα «το των Ελλήνων όνομα πεποίηκεν μηκέτι του γένους αλλά της διανοίας δοκείν είναι». Δηλαδή η Ελληνικότητα είναι πρωτίστως πνευματικότητα και άρα Έλληνας και γενιέσαι αλλά και πνευματικά γίνεσαι, αφού «μάλλον Έλληνας καλείσθαι τους της παιδεύσεως της ημετέρας ή τους της κοινής φύσεως μετέχοντας».
Στο Βυζάντιο που ήταν συμπολιτεία το κυρίαρχο στοιχείο ήταν η Ορθόδοξη πίστη, η οποία εξακολούθησε να είναι αποφασιστική και στα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Όσοι τότε εξισλαμίσθηκαν εκτουρκίσθηκαν. Αλλαγή θρησκείας επέφερε αλλαγή εθνικής ταυτότητας. Η αλλαγή όμως γλώσσας δεν επηρέασε την εθνική συνείδηση των Καππαδοκών οι οποίοι αν και εκτουρκίσθηκαν γλωσσικά, παρέμειναν ακέραιοι Έλληνες χάρις στην ορθόδοξη πίστη τους. Αντίθετα οι αρχαίοι Ποσειδωνιάτες της Μεγάλης Ελλάδος «συνέβη το μεν εξ αρχής Έλλησιν ούσιν εκβεβαρβαρώσθαι» αφού εκλατινίσθηκαν γλωσσικά αν και συνέρχονταν κάθε χρόνο σε πένθιμη εορτή όπου θυμούνταν τα ήθη και τις ελληνικές τους παραδόσεις στην πορεία απώλεσαν την ελληνικότητά τους. Και οι Βαλαάδες της Δυτικής Μακεδονίας που αλλαξοπίστησαν αν και παρέμειναν ελληνόφωνοι ως τα 1922 εκτουρκίσθηκαν επειδή εξισλαμίσθηκαν. Σημαντικό το φαινόμενο των Κρυπτοχριστιανών που είναι εν πολλοίς Κρυπτοέλληνες.
Η ελληνική εθνική ταυτότητα έχει την απαρχή της στους κρητομυκηναϊκούς χρόνους και πορευόμενη έκτοτε ως αδιάσπαστη σταθερά φτάνει στις μέρες μας με τις ίδιες ορίζουσες του ανθρωποκεντρικού κοσμοσυστήματος που αποτέλεσε ελληνικό μεγαλούργημα (Πρβλ. Γ. Κοντογιώργη, Ο Ελληνισμός ως έθνος κοσμοσύστημα). Η προσληπτική της ικανότητα επέτρεψε να εμπλουτίζεται με τη δημιουργική όσμωση από εμπειρίες του συσχηματισμού των Ελλήνων με τους άλλους λαούς. «Ό,τι περ αν Έλληνες βαρβάρων παραλάβωσι, κάλλιον τούτων εις τέλος απεργάζονται» (Πλάτων, Επινομίς 987 de).
Το ελληνικό κοσμοσύστημα τοποθετεί την ελευθερία πάντοτε υπεράνω της ζωής. «Ου ποιήσομαι περί πλείονος το ζην της ελευθερίας». (όρκος στις Πλαταιές 479 π.Χ.) Βαρυσήμαντη η εντολή του Παυσανία στην ίδια μάχη για τη μεταχείριση των αιχμαλώτων Περσών «βάρβαροι μεν, άνθρωποι δε»!
Και παρότι οι βάρβαροι επιλέγουν τις νύχτες για να χτυπήσουν ύπουλα, οι Έλληνες επιμένουν να αντ-επιτίθενται μέρα, αντρίκια και ελεύθερα. Τον ίδιο κανόνα εφήρμοσε ο Μ. Αλέξανδρος. Τα συστατικά της ταυτότητάς μας παραμένουν αναλλοίωτα σε ευτυχισμένες και επώδυνες ώρες. Εύγλωττο το περιστατικό στην επαναστατημένη Χίο του ’21: Ο καπετάνιος διατάσσει «πυρ» κατά του εχθρού και η κραυγή των παλληκαριών του «τι πυρ ωρέ, δε θωράτε ότι απέναντι είναι ανθρώποι»!
Το ελληνικό κοσμοσύστημα εμπεριέχει σειρά από ταυτοτικές παραμέτρους, πρίν, κατά και χωρίς κράτος και συγκροτεί μια συνείδηση κοινωνίας που τα μέλη της διακατέχονται από ισχυρή αίσθηση του ανήκειν.
Ανήκειν σε μια διαχρονική ενότητα γλώσσας που δεν έπαυσε ποτέ να μιλιέται και να γράφεται από τον Όμηρο ως τις μέρες μας. Ο έναρθρος, έντεχνος και φιλόσοφος έλλην λόγος πιστώνεται με τα ευκλεέστερα κείμενα του πανανθρώπινου πολιτισμού. Ό, τι πολύτιμο εξ άλλου έχει αντέξει στο χρόνο συνιστά την ανεκτίμητη παράδοση και τον λαϊκό μας πολιτισμό. Ενώ στη τέχνη ο Παρθενώνας, η Αγία Σοφία, η βυζαντινή αγιογραφία είναι έργα θαυμαστά και άφθιτα.
Οι νεοτερικοί και οι έκγονοί τους αρνούνται τις ρίζες μας. Αρχικά αμφισβήτησαν τη συνέχεια. Ύστερα έστησαν μιάν αερογέφυρα από τον 19ο αιώνα στους προχριστιανικούς χρόνους απορρίπτοντας το ελληνικό Βυζάντιο. Κι όμως «Η ελληνική γλώσσα και σκέψη, ζωντανές μέσα στην παράδοση των Βυζαντινών τους επιτρέπουν να υπερηφανεύονται ότι είναι Έλληνες, έχοντας πλήρη συνείδηση της ανωτερότητας και των διαφοροποιητικών τους στοιχείων» (E. Brehier, πρόλογος στη Βυζαντινή Φιλοσοφία Τατάκη).
Τα εγχώρια γαλουχήματα της νεοτερικότητας απορρίπτουν Παπαρρηγόπουλο και Ζαμπέλιο που τεκμηρίωσαν αδιάσειστα την ελληνική διαχρονία και οικουμενικότητα. Δεν διστάζουν δε να αποκηρύξουν τον σημαντικότερο σύγχρονο ιστορικό Νίκο Σβορώνο ο οποίος αποφάνθηκε ότι: «Το Βυζάντιο είναι το εκχριστιανισμένο ρωμαϊκό κράτος του ελληνικού έθνους, η έντονη και διαρκής τάση του προς τον εξελληνισμό του έως τη μεταβολή του σε ένα ελληνικό εθνικό κράτος είναι πλέον μια διαπίστωση γενικά παραδεκτή» (το Ελληνικό Έθνος σ.33).
Τα υπόγεια πνευματικά ρεύματα της ιστορίας δρουν πάντοτε ανεξάρτητα και μυστικά από τα εμφανώς δρώντα.
Από την επομένη της Αλώσεως τα επαναστατικά σκιρτήματα του Γένους στοχεύουν στην ανάσταση μιας Ελληνοβυζαντινής Αυτοκρατορίας. Εν ονόματι της «μαγιάς» που ποτέ δεν έπαψε να υπάρχει. «Παλαιόθεν και έως τώρα όλα τα θερία πολεμούν να μας φάνε τους Έλληνες και δεν μπορούνε, τρώνε από μας και μένει και μαγιά». (Μακρυγιάννης).
Βεβαίως Έλληνας και γεννιέσαι και γίνεσαι. Αλλά πρώτα γίνεσαι, αποδέχεσαι συνειδητά ως πατρίδα σου τη νέα πατρίδα και μετά αναγνωρίζεσαι. Δεν αρκεί να σέβεται Σύνταγμα και νόμους (περί ών Ν. Αλιβιζάτος, Καθημερινή 14/2/10). Αυτό το οφείλει οιοσδήποτε ευρισκόμενος στα όρια της επικρατείας. Γι’ αυτόν που έγινε όπως και για κείνον που γεννήθηκε Έλληνας «μητρός τε και πατρός και των άλλων προγόνων απάντων τιμιώτερον και σεμνότερον και αγιώτερον» είναι η πατρίδα. Οι αποδομητές εξοβελίζουν τα ουσιώδη της αυτοσυνειδησίας μας που τροφοδοτούν την εθνική και κοινωνική μας συνοχή. Και μέμφονται το ότι «στο σχολείο η ιστορία καλείται {καλούνταν άλλοτε} να διδάξει τα κατορθώματα των προγόνων και να σφυρηλατήσει την εθνική υπερηφάνεια και ενότητα, ενώ η γλώσσα και η γεωγραφία επιβεβαιώνουν την εθνική συνέχεια στο χρόνο και στο χώρο» (Τι είναι η πατρίδα μας σ.31).
Έχουμε σοβαρή κρίση ταυτότητας την οποία επιφέρουν στο εθνικό σώμα «ξένοι και ντόπιοι συνομώτες» που αποδομούν «ιδέες, πεποιθήσεις και πιστεύω σε σχέση με το ελληνικό έθνος και τις ρίζες του» (Μίκης Θεοδωράκης).
Ένα έθνος εξαφανίζεται όταν εκριζώνονται οι πεποιθήσεις που τα εμπνέουν και τα ελατήρια που τα κινούν.
Το ερώτημα «Τι είναι πατρίδα μας;» είναι δομικό. Αλλά οι συντάκτες του ομώνυμου εγχειριδίου αριστεύουν στην τέχνη της αποδόμησης. Κατεδαφίζουν!
Στο παληό Αναγνωστικό της Ε΄ Δημοτικού το ομώνυμο ποίημα του Πολέμη δίνει την ελληνική απάντηση, καταλήγοντας:
«Όλα πατρίδα μας! Κι αυτά κι εκείνα, / και κάτι, που έχομε μες στην καρδιά / και λάμπει αθώρητο σαν ήλιου ακτίνα / και κράζει μέσα μας: Εμπρός, παιδιά!»
Πηγή: Εφ. "Επενδυτής"
πηγή
Αναρτήθηκε από ΚΛΑΣΣΙΚΟΠΕΡΙΠΤΩΣΗ στις 12:30 π.μ.

http://klassikoperiptosi.blogspot.com/2 ... .html#more